ZABURZENIE SCHIZOAFEKTYWNE: OBJAWY, PRZYCZYNY, LECZENIE - ECONOMÍA - 2026

Zaburzenie schizoafektywne jest zaburzeniem psychicznym charakteryzuje mieszaniny objawów schizofrenii i zaburzeń nastroju, depresji lub choroby afektywnej dwubiegunowej.

Początek objawów występuje zwykle we wczesnej dorosłości i występuje u mniej niż 1% populacji. Wydaje się, że przyczyny mają podłoże genetyczne, neurobiologiczne i środowiskowe i mogą się nasilać w przypadku używania narkotyków.

Obecnie głównym leczeniem są zwykle leki przeciwpsychotyczne w połączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi lub stabilizatorami nastroju. Aby poprawić funkcjonowanie psychospołeczne, ważna jest psychoterapia i rehabilitacja zawodowa.

Dwa rodzaje zaburzeń schizoafektywnych - oba z niektórymi objawami schizofrenii - to:

• Typ dwubiegunowy, który obejmuje epizody manii, a czasem dużą depresję.
• Typ depresyjny, który obejmuje tylko duże epizody depresyjne.

W tym artykule wyjaśnię jej objawy, przyczyny, leczenie, konsekwencje i nie tylko.

Objawy zaburzenia schizoafektywnego

Osoba z zaburzeniem schizoafektywnym ma poważne wahania nastroju i niektóre psychotyczne objawy schizofrenii, takie jak urojenia, dezorganizacja myślenia lub halucynacje.

Objawy psychotyczne mogą wystąpić, gdy nie występują objawy nastroju.

Objawy depresji

• Utrata lub przyrost masy ciała.
• Słaby apetyt
• Brak energii.
• Utrata zainteresowania przyjemnymi zajęciami.
• Poczucie beznadziejności lub bezwartościowości.
• Wina.
• Spanie za mało lub za dużo.
• Niezdolność do myślenia lub koncentracji
• Myśli o śmierci lub samobójstwie.

Objawy manii

• Mała potrzeba snu.
• Podniecenie.
• Podwyższona samoocena.
• Łatwo się rozpraszać.
• Zwiększenie aktywności społecznej, zawodowej lub seksualnej.
• Zachowania niebezpieczne lub autodestrukcyjne.
• Szybkie myśli.
• Mów szybko.

Objawy schizofrenii

• Halucynacje
• Urojenia
• Zdezorganizowane myślenie
• Dziwne lub nietypowe zachowanie
• Powolne ruchy lub bezruch.
• Mała motywacja.
• Problemy z mową

Przyczyny zaburzeń schizoafektywnych

Uważa się, że przyczyną zaburzeń schizoafektywnych jest połączenie czynników środowiskowych i genetycznych.

Według badacza Carpentera i współpracowników badania genetyczne nie potwierdzają poglądu na schizofrenię, nastroje psychotyczne i zaburzenia schizoafektywne jako odrębne etiologicznie jednostki.

Według tych badaczy istnieje powszechna dziedziczna podatność, która zwiększa ryzyko tych zespołów; niektóre ścieżki mogą być specyficzne dla schizofrenii, inne dla choroby afektywnej dwubiegunowej, a inne dla zaburzeń schizoafektywnych.

Dlatego też czynniki genetyczne i środowiskowe człowieka oddziałują na różne sposoby, powodując różne zaburzenia.

W szczególności zaburzenie schizoafektywne zostało powiązane ze starszym wiekiem rodziców, znaną przyczyną mutacji genetycznych.

Nadużywanie substancji

Trudno jest udowodnić wyraźny związek między używaniem narkotyków a rozwojem zaburzeń psychotycznych, jednak istnieją dowody na specyficzne używanie marihuany.

Im więcej konopi jest konsumowanych, tym większe jest prawdopodobieństwo, że dana osoba rozwinie zaburzenia psychotyczne, zwiększając ryzyko, jeśli będzie używana w okresie dojrzewania.

Badanie Uniwersytetu Yale (2009) wykazało, że kannabinoidy nasilają objawy ustalonego zaburzenia psychotycznego i wywołują nawroty.

Dwa składniki konopi, które powodują skutki, to tetrahydrokannabinol (THC) i kanabidiol (CBD).

Z drugiej strony około połowa osób z zaburzeniami schizoafektywnymi nadmiernie zażywa narkotyki lub alkohol. Istnieją dowody na to, że nadużywanie alkoholu może prowadzić do rozwoju zaburzeń psychotycznych wywołanych używaniem substancji.

Podobnie, używanie amfetamin i kokainy może powodować psychozę, która może utrzymywać się nawet u osób abstynentów.

Wreszcie, chociaż nie jest to uważane za przyczynę zaburzenia, ludzie schizoafektywni spożywają więcej nikotyny niż ogół populacji.

Diagnoza

W przypadku podejrzenia osoby o zaburzenie schizoafektywne zaleca się zbadanie historii choroby, wykonanie badania fizykalnego oraz ocenę psychologiczną.

• Badania krwi, badania obrazowe : mogą obejmować pełną morfologię krwi (CBC), badania krwi w celu wykluczenia stanów z podobnymi objawami oraz testy wykluczające używanie narkotyków lub alkoholu. Można również przeprowadzić badania obrazowe, takie jak obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI).
• Ocena psychologiczna : oceń stan psychiczny, zachowanie, wygląd, myśli, nastrój, urojenia, halucynacje, używanie substancji …

Kryteria diagnostyczne DSM-IV spowodowały problemy, ponieważ były niespójne; postawiona diagnoza nie utrzymuje się u pacjentów w czasie i ma wątpliwą trafność diagnostyczną.

W DSM-V problemy te zostały zredukowane. Poniżej przedstawiono kryteria diagnostyczne zgodne z DSM-IV i DSM-V.

Kryteria diagnostyczne wg DSM-IV

A) Ciągły okres choroby, podczas którego w pewnym momencie pojawia się epizod depresyjny, maniakalny lub mieszany, jednocześnie z objawami spełniającymi kryterium A schizofrenii.

B) W tym samym okresie choroby występowały urojenia lub halucynacje przez co najmniej 2 tygodnie przy braku wyraźnych objawów afektywnych.

C) Objawy, które spełniają kryteria epizodu zaburzenia nastroju, występują przez znaczną część całkowitego czasu trwania aktywnych i rezydualnych faz choroby.

D) Zmiana nie jest spowodowana bezpośrednimi fizjologicznymi skutkami jakiejkolwiek substancji lub choroby medycznej.

Kodowanie oparte na typach:

• .0 Typ dwubiegunowy: zaburzenie obejmuje epizod maniakalny lub mieszany.
• 0.1 Typ depresyjny: zmiana obejmuje tylko epizody dużej depresji.

Kryteria diagnostyczne według DSM-V

A. Nieprzerwany okres choroby, w którym występuje poważny epizod nastroju (depresyjny lub maniakalny) odpowiadający kryterium A dla schizofrenii. Uwaga: epizod dużej depresji musi zawierać kryterium A1.

B. Nastrój depresyjny. Urojenia lub omamy przez ponad dwa tygodnie przy braku poważnego epizodu nastroju (depresyjnego lub maniakalnego) przez czas trwania choroby.

C. Objawy, które spełniają kryteria dużego epizodu nastroju, występują przez większość czasu trwania choroby.

D. Zmiany nie można przypisać działaniu substancji lub innego
stanu chorobowego.

Określ, czy:

• Typ dwubiegunowy: jeśli epizod maniakalny jest częścią choroby. Może również wystąpić duży epizod depresyjny.
• Typ depresyjny: występują tylko duże epizody depresyjne.
• Z katatonią.

Leczenie zaburzeń schizoafektywnych

Podstawowym leczeniem zaburzeń schizoafektywnych są leki, które mają lepsze wyniki w połączeniu z długoterminowym wsparciem społecznym i psychologicznym.

Hospitalizacja może nastąpić dobrowolnie lub mimowolnie, chociaż obecnie jest to rzadkie.

Dowody sugerują, że ćwiczenia fizyczne mają pozytywny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne osób ze schizofrenią.

Lek

Leki są stosowane w celu zmniejszenia objawów psychozy i nastroju. Leki przeciwpsychotyczne są stosowane zarówno w leczeniu długotrwałym, jak iw zapobieganiu nawrotom.

Zaleca się stosowanie nietypowych leków przeciwpsychotycznych, ponieważ mają one działanie stabilizujące nastrój i mniej skutków ubocznych. Paliperydon został zatwierdzony przez FDA do leczenia zaburzeń schizoafektywnych.

Leki przeciwpsychotyczne należy stosować w minimalnej dawce niezbędnej do kontrolowania objawów, ponieważ mogą powodować działania niepożądane, takie jak: objawy pozapiramidowe, ryzyko zespołu metabolicznego, zwiększenie masy ciała, podwyższony poziom cukru we krwi, podwyższone ciśnienie krwi. Niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i arypiprazol, są związane z mniejszym ryzykiem niż inne, takie jak olanzapina.

Klozapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym, uznanym za szczególnie skuteczny, gdy inni zawiedli. Należy to również wziąć pod uwagę u osób z uporczywymi myślami i zachowaniami samobójczymi. Od 0,5 do 2% osób przyjmujących klozapinę może rozwinąć się powikłanie zwane agranulocytozą.

Kontrola typu dwubiegunowego jest podobna do kontroli choroby afektywnej dwubiegunowej. Lit lub stabilizatory nastroju, takie jak kwas walproinowy, karbamazapina i lamotrygina, są przepisywane w połączeniu z lekami przeciwpsychotycznymi.

W przypadku typu depresyjnego należy zwrócić szczególną uwagę, jeśli przepisano lek przeciwdepresyjny, ponieważ może on zwiększać częstość epizodów depresyjnych i manii.

W przypadku osób odczuwających lęk można zastosować krótkoterminowe leki przeciwlękowe. Niektóre z nich to lorazepam, klonazepam i diazepam (benzodiazepiny).

Psychoterapia

Psychoterapia może pomóc - w połączeniu z lekami - w normalizacji wzorców myślowych, poprawie umiejętności społecznych i zmniejszeniu izolacji społecznej.

Budowanie relacji opartej na zaufaniu może pomóc osobie lepiej zrozumieć swój stan i poczuć większą nadzieję. Pracuje się również nad ważnymi planami, relacjami osobistymi i innymi problemami.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) pomaga zmienić negatywne myślenie i zachowania związane z objawami depresji. Celem tej terapii jest rozpoznanie negatywnych myśli i nauczenie strategii radzenia sobie.

Z drugiej strony terapia rodzinna lub grupowa może być skuteczna, jeśli dana osoba może omówić swoje rzeczywiste problemy z innymi ludźmi. Grupy wsparcia mogą pomóc w zmniejszeniu izolacji społecznej.

Terapia elektrowstrząsami

Terapię elektrowstrząsami można rozważyć u osób z ciężką depresją lub poważnymi objawami psychotycznymi, u których nie wystąpiła odpowiedź na leczenie przeciwpsychotyczne.

Komplikacje

Osoby z zaburzeniami schizoafektywnymi mogą mieć kilka komplikacji:

• Otyłość, cukrzyca i brak aktywności fizycznej.
• Nadużywanie substancji: nikotyna, alkohol i marihuana.
• Zachowania samobójcze.
• Izolacja społeczna.
• Bezrobocie.
• Zaburzenia lękowe.

epidemiologia

Szacuje się, że zaburzenie schizoafektywne występuje u 0,5 do 0,8% ludzi w pewnym okresie ich życia, częściej u kobiet niż u mężczyzn. Wynika to z dużej koncentracji kobiet w podkategorii depresyjnej, podczas gdy podtyp dwubiegunowy ma mniej więcej równomierny rozkład płci.

Prognoza

Niektóre badania wskazują, że około 47% osób z tą chorobą może mieć remisję po 5 latach.

Rokowanie zależy od funkcjonowania osoby przed wystąpieniem choroby, liczby przebytych epizodów, utrzymywania się objawów psychotycznych oraz stopnia upośledzenia funkcji poznawczych.

Czy można temu zapobiec?

Nie, ale jeśli ktoś zostanie zdiagnozowany i jak najszybciej rozpocznie leczenie, może to zmniejszyć częste nawroty i hospitalizacje oraz zmniejszyć zakłócenia w życiu osobistym.

Kiedy skontaktować się z profesjonalistą

Konieczne jest skontaktowanie się z profesjonalistą, jeśli Ty, członek rodziny lub przyjaciel:

• Depresja z poczuciem beznadziejności.
• Nagły wzrost energii i udział w ryzykownych zachowaniach.
• Dziwne spostrzeżenia lub myśli.
• Objawy, które nasilają się lub nie ustępują podczas leczenia.
• Myśli o samobójstwie lub skrzywdzeniu innych ludzi.
• Niezdolność do dbania o siebie.

Bibliografia

1. Malaspina D, Owen MJ, Heckers S, Tandon R, Bustillo J, Schultz S, Barch DM, Gaebel W, Gur RE, Tsuang M, Van Os J, Carpenter W (maj 2013). „Zaburzenie schizoafektywne w DSM-5”. Schizophrenia Research 150 (1): 21–5.
2. Gorczyński P, Faulkner G (2010). „Terapia ruchowa w schizofrenii”. Cochrane Database Syst Rev (5): CD004412.
3. McGurk SR, Mueser KT, Feldman K, Wolfe R, Pascaris A (marzec 2007). „Trening poznawczy dla zatrudnienia wspomaganego: wyniki 2-3-letniego badania z randomizacją”. American Journal of Psychiatry 164 (3): 437–41.
4. Heckers S, Barch DM, Bustillo J, Gaebel W, Gur R, Malaspina D, Owen MJ, Schultz S, Tandon R, Tsuang M, Van Os J, Carpenter W (2013). „Struktura klasyfikacji zaburzeń psychotycznych w DSM-5”. Schizofrenia Research 150 (1): 11–4.
5. Malaspina D, Owen MJ, Heckers S, Tandon R, Bustillo J, Schultz S, Barch DM, Gaebel W, Gur RE, Tsuang M, Van Os J, Carpenter W (maj 2013). „Zaburzenie schizoafektywne w DSM-5”. Schizophrenia Research 150 (1): 21–5.