JOD: HISTORIA, WŁAŚCIWOŚCI, STRUKTURA, POZYSKIWANIE, ZAGROŻENIA, ZASTOSOWANIA - CHEMIA - 2026

Jod jest reaktywną nie - metalowy element należący do grupy 17 układu okresowego pierwiastków (halogenów) i jest reprezentowana przez symbole chemiczne I. To jest zasadniczo elementem dość znany z wody jodowej aż hormonu tyrozyny .

W stanie stałym jod jest ciemnoszary z metalicznym połyskiem (dolny obraz), zdolny do sublimacji do wytworzenia fioletowej pary, która po skropleniu na zimnej powierzchni pozostawia ciemną pozostałość. Eksperymenty mające na celu wykazanie tych cech były liczne i atrakcyjne.

Solidne kryształy jodu. Źródło: BunGee

Pierwiastek ten po raz pierwszy wyodrębnił Bernard Curtois w 1811 r., Uzyskując związki, które służyły jako surowiec do produkcji azotanu. Jednak Curtois nie zidentyfikował jodu jako pierwiastka, zasługa podzielana przez Josepha Gay-Lussaca i Humphry'ego Davy'ego. Gay-Lussac zidentyfikował ten element jako „iode”, termin pochodzący od greckiego słowa „ioides”, którym oznaczono kolor fioletowy.

Jod elementarny, podobnie jak inne halogeny, jest cząsteczką dwuatomową, składającą się z dwóch atomów jodu połączonych wiązaniem kowalencyjnym. Oddziaływanie Van der Waalsa między cząsteczkami jodu jest najsilniejsze wśród halogenów. To wyjaśnia, dlaczego jod jest halogenem o najwyższej temperaturze topnienia i wrzenia. Ponadto jest najmniej reaktywny z halogenów i ma najniższą elektroujemność.

Jod jest podstawowym pierwiastkiem, który należy spożywać, ponieważ jest niezbędny do wzrostu organizmu; rozwój mózgu i umysłu; metabolizm, itp., zalecając dzienne spożycie 110 µg / dzień.

Niedobór jodu w stanie płodowym człowieka wiąże się z pojawieniem się kretynizmu, stanem charakteryzującym się spowolnieniem wzrostu ciała; a także niedostateczny rozwój umysłowy i intelektualny, zez itp.

Tymczasem niedobór jodu w każdym wieku osobnika wiąże się z pojawieniem się wola, charakteryzującego się przerostem tarczycy. Wole jest chorobą endemiczną, ponieważ ogranicza się do pewnych obszarów geograficznych o własnych właściwościach odżywczych.

Historia

Odkrycie

Jod został odkryty przez francuskiego chemika Bernarda Curtoisa w 1811 r., Kiedy pracował z ojcem przy produkcji azotanu, wymagając do tego węglanu sodu.

Związek ten został wyizolowany z wodorostów, które zebrały u wybrzeży Normandii i Bretanii. W tym celu algi spalono, a popiół przemyto wodą, a powstałe pozostałości zniszczono dodatkiem kwasu siarkowego.

Pewnego razu, być może przez przypadkowy błąd, Curtois dodał nadmiar kwasu siarkowego i utworzyła się purpurowa para, która krystalizowała na zimnych powierzchniach, osiadając w postaci ciemnych kryształów. Curtois podejrzewał, że był w obecności nowego pierwiastka i nazwał go „Substancją X”.

Curtois odkrył, że ta substancja po zmieszaniu z amoniakiem tworzy brązową substancję stałą (trójjodek azotu), która eksploduje przy najmniejszym kontakcie.

Jednak Curtois był ograniczony w kontynuowaniu swoich badań i postanowił przekazać próbki swojej substancji Charlesowi Desormesowi, Nicolasowi Clémentowi, Josephowi Gay-Lussacowi i André-Marie Ampère w celu nawiązania współpracy.

Pojawienie się nazwy

W listopadzie 1813 roku Desormes i Clément upublicznili odkrycie Curtoisa. W grudniu tego samego roku Gay-Lussac zwrócił uwagę, że nowa substancja może być nowym pierwiastkiem, sugerując nazwę „jod” od greckiego słowa „ioides”, oznaczającego fiolet.

Sir Humphry Davy, który otrzymał część próbki podaną Ampère przez Curtois, przeprowadził na niej eksperymenty i zauważył podobieństwo do chloru. W grudniu 1813 roku Królewskie Towarzystwo w Londynie było zaangażowane w identyfikację nowego elementu.

Chociaż między Gay-Lussakiem i Davy'm wybuchła dyskusja na temat identyfikacji jodu, obaj przyznali, że Curtois był pierwszym, który go wyodrębnił. W 1839 Curtois ostatecznie otrzymał nagrodę Montyna od Królewskiej Akademii Nauk w uznaniu za izolację jodu.

Zastosowania historyczne

W 1839 roku Louis Daguerre po raz pierwszy zastosował jod w celach komercyjnych, wymyślając metodę wytwarzania obrazów fotograficznych zwanych dagerotypami na cienkich arkuszach metalu.

W 1905 roku północnoamerykański patolog David Marine zbadał niedobór jodu w niektórych chorobach i zalecił jego spożycie.

Fizyczne i chemiczne właściwości

Wygląd

Sublimacja kryształów jodu. Źródło: Ershova Elizaveta

Jednolity ciemnoszary z metalicznym połyskiem. Po sublimacji jego opary mają kolor purpurowy (górne zdjęcie).

Standardowa masa atomowa

126.904 u

Liczba atomowa (Z)

53

Temperatura topnienia

113,7 ° C

Temperatura wrzenia

184,3 ° C

Gęstość

Temperatura otoczenia: 4,933 g / cm ³

Rozpuszczalność

Rozpuszcza się w wodzie tworząc brązowe roztwory o stężeniu 0,03% w temperaturze 20 ºC.

Ta rozpuszczalność jest znacznie zwiększona, jeśli istnieją wcześniej rozpuszczone jony jodkowe, ponieważ równowaga między I ^- a I _{2 jest ustalona w} celu utworzenia anionowego gatunku I ₃ ^- , który solwatuje lepiej niż jod.

W rozpuszczalnikach organicznych, takich jak chloroform, czterochlorek węgla i dwusiarczek węgla, jod rozpuszcza się, dając purpurowy odcień. Rozpuszcza się również w związkach azotowych, takich jak pirydyna, chinolina i amoniak, ponownie tworząc brązowawy roztwór.

Różnica w zabarwieniu polega na tym, że jod jest rozpuszczany jako solwatowane cząsteczki I ₂ lub jako kompleksy z przenoszeniem ładunku; te ostatnie pojawiają się w przypadku rozpuszczalników polarnych (w tym wody), które zachowują się jak zasady Lewisa, przekazując elektrony jodowi.

Zapach

Ostry, drażniący i charakterystyczny. Próg zapachu: 90 mg / m ³ i drażniący próg zapachu: 20 mg / m ³ .

Współczynnik podziału oktanol / woda

Log P = 2,49

Rozkład

Po podgrzaniu do rozkładu wydziela dym jodowodoru i różnych związków jodkowych.

Lepkość

2,27 cP w 116 ° C

Potrójny punkt

386,65 K i 121 kPa

Punkt krytyczny

819 K i 11,7 MPa

Ciepło topnienia

15,52 kJ / mol

Ciepło parowania

41,57 kJ / mol

Molowa pojemność kaloryczna

54,44 J / (mol K)

Ciśnienie pary

Jod ma umiarkowaną prężność pary, a po otwarciu pojemnika powoli sublimuje do fioletowej pary, podrażniającej oczy, nos i gardło.

Liczby utleniania

Stopnie utlenienia jodu to: - 1 (I ^- ), +1 (I ⁺ ), +3 (I ³⁺ ), +4 (I ⁴⁺ ), +5 (I ⁵⁺ ), +6 ( I ⁶⁺ ) i +7 (I ⁷⁺ ). We wszystkich solach jodkowych, takich jak KI, jod ma stopień utlenienia -1, ponieważ w nich mamy anion I ^- .

Jod uzyskuje dodatnie stopnie utlenienia w połączeniu z pierwiastkami bardziej elektroujemnymi niż on; na przykład w jego tlenkach (I ₂ O ₅ i I ₄ O ₉ ) lub związkach międzyfluorowcowanych (IF, I-Cl i I-Br).

Elektroujemność

2,66 w skali Paulinga

Energia jonizacji

Pierwsza: 1008,4 kJ / mol

Po drugie: 1845 kJ / mol

Po trzecie: 3180 KJ / mol

Przewodność cieplna

0,449 W / (m · K)

Rezystancja

1,39 · 10 ⁷ Ω · m przy 0 ºC

Porządek magnetyczny

Diamagnetyczny

Reaktywność

Jod łączy się z większością metali, tworząc jodki, a także pierwiastki niemetaliczne, takie jak fosfor i inne halogeny. Jon jodkowy jest silnym środkiem redukującym, samorzutnie uwalniającym elektron. Utlenianie jodku daje brązowawy odcień jodu.

Jod w przeciwieństwie do jodku jest słabym utleniaczem; słabszy niż brom, chlor i fluor.

Jod o stopniu utlenienia +1 może łączyć się z innymi halogenami o stopniu utlenienia -1, dając halogenki jodu; na przykład: bromek jodu, IBr. Podobnie łączy się z wodorem, tworząc jodowodór, który po rozpuszczeniu w wodzie nazywany jest kwasem jodowodorowym.

Kwas jodowodorowy jest bardzo mocnym kwasem zdolnym do tworzenia jodków w wyniku reakcji z metalami lub ich tlenkami, wodorotlenkami i węglanami. Jod ma stopień utlenienia +5 w kwasie jodowym (HIO ₃ ), który jest odwadniany do pentatlenku jodu (I ₂ O ₅ ).

Struktura i konfiguracja elektroniczna

- Atom jodu i jego wiązania

Dwuatomowa cząsteczka jodu. Źródło: Benjah-bmm27 za pośrednictwem Wikipedii.

Jod w stanie podstawowym składa się z atomu, który ma siedem elektronów walencyjnych, z których tylko jeden jest w stanie uzupełnić swój oktet i stać się izoelektronicznym z ksenonem gazu szlachetnego. Te siedem elektronów jest ułożonych w swoich orbitali 5s i 5p zgodnie z ich konfiguracją elektroniczną:

4d ¹⁰ 5s ² 5p ⁵

Dlatego atomy I wykazują silną tendencję do wiązania kowalencyjnego, tak że każdy z nich ma osobno osiem elektronów w swojej najbardziej zewnętrznej powłoce. W ten sposób dwa atomy I spotykają się i tworzą wiązanie II, które definiuje dwuatomową cząsteczkę I ₂ (górny obraz); jednostka molekularna jodu w jego trzech stanach skupienia w normalnych warunkach.

Obraz przedstawia cząsteczkę I ₂ reprezentowaną przez przestrzenny model wypełnienia. Jest to nie tylko cząsteczka dwuatomowa, ale także homojądrzasta i niepolarna; Dlatego ich intermolekularne interakcje (I ₂ - I ₂ ) są regulowane przez siły dyspersji Londynu, które są wprost proporcjonalne do ich masy cząsteczkowej i wielkości atomów.

To wiązanie II jest jednak słabsze w porównaniu z innymi halogenami (FF, Cl-Cl i Br-Br). Jest to teoretycznie spowodowane słabym zachodzeniem na siebie ich orbitali hybrydowych sp ³ .

- Kryształy

Masa cząsteczkowa I ₂ pozwala, aby jego siły dyspersyjne były kierunkowe i wystarczająco silne, aby utworzyć kryształ rombowy pod ciśnieniem otoczenia. Wysoka zawartość elektronów powoduje, że światło promuje niekończące się przejścia energii, co powoduje, że kryształy jodu zabarwiają się na czarno.

Jednak gdy jod sublimuje, jego opary przybierają fioletowe zabarwienie. To już wskazuje na bardziej specyficzne przejście w obrębie orbitali molekularnych I ₂ ( orbitali o wyższej energii lub przeciwwiązaniu).

Centrowana na podstawie rombowa komórka elementarna kryształu jodu. Źródło: Benjah-bmm27.

Powyżej pokazano cząsteczki I ₂ , reprezentowane przez wzór sfer i prętów, ułożonych w rombowej komórce elementarnej.

Można zauważyć, że są dwie warstwy: dolna z pięcioma cząsteczkami i środkowa z czterema. Należy również zauważyć, że u podstawy komórki znajduje się cząsteczka jodu. Szkło jest budowane poprzez okresowe rozprowadzanie tych warstw we wszystkich trzech wymiarach.

Poruszając się w kierunku równoległym do wiązań II, okazuje się, że orbitale jodu zachodzą na siebie, tworząc pasmo przewodzenia, które czyni ten element półprzewodnikiem; jednak jego zdolność do przewodzenia energii elektrycznej zanika, jeśli przestrzega się kierunku prostopadłego do warstw.

Odległości łącza

Wydaje się, że łącze II się rozszerzyło; i faktycznie tak jest, ponieważ długość jego wiązania wzrasta od 266 µm (stan gazowy) do 272 µm (stan stały).

Może to wynikać z faktu, że cząsteczki I ₂ są bardzo daleko od siebie w gazie , a ich siły międzycząsteczkowe są prawie nieistotne; podczas gdy w ciele stałym siły te (II - II) stają się namacalne, przyciągając do siebie atomy jodu dwóch sąsiednich cząsteczek i w konsekwencji skracając odległość międzycząsteczkową (lub inaczej widzianą międzyatomową).

Następnie, gdy kryształ jodu sublimuje, wiązanie II kurczy się w fazie gazowej, ponieważ sąsiednie cząsteczki nie wywierają już tej samej siły przyciągającej (dyspersyjnej) na swoje otoczenie. Logicznie rzecz biorąc, odległość I ₂ - I ₂ wzrasta.

- Fazy

Wspomniano wcześniej, że wiązanie II jest słabsze w porównaniu z innymi halogenami. W fazie gazowej w temperaturze 575 ° C 1% cząsteczek I ₂ rozpada się na pojedyncze atomy I. Jest tak dużo energii cieplnej, że tylko dwa „ja” łączą się ponownie, rozdzielają się i tak dalej.

Podobnie to zerwanie wiązania może wystąpić, jeśli na kryształy jodu przyłożone zostaną ogromne ciśnienia. Poprzez zbyt silne ściśnięcie (pod ciśnieniem setki tysięcy razy większym niż ciśnienie atmosferyczne), cząsteczki I ₂ zmieniają się w jednoatomową fazę I, a jod ma wówczas właściwości metaliczne.

Istnieją jednak inne fazy krystaliczne, takie jak: rombowa centrowana na ciele (faza II), tetragonalna z centrum ciała (faza III) i sześcienna centrowana na powierzchni (faza IV).

Gdzie znaleźć i uzyskać

Jod ma stosunek wagowy do skorupy ziemskiej 0,46 ppm, zajmując 61. miejsce pod względem obfitości. Minerały jodkowe są rzadkie, a złoża jodu nadające się do komercyjnej eksploatacji to jodany.

Minerały jodu znajdują się w skałach magmowych o stężeniu od 0,02 mg / kg do 1,2 mg / kg oraz w skałach magmowych o stężeniu od 0,02 do 1,9 mg / kg. Można go również znaleźć w łupkach Kimmeridge o stężeniu 17 mg / kg masy.

Minerały jodu znajdują się również w skałach fosforanowych o stężeniu od 0,8 do 130 mg / kg. Woda morska ma stężenie jodu w zakresie od 0,1 do 18 µg / l. Wodorosty, gąbki i ostrygi były niegdyś głównymi źródłami jodu.

Obecnie jednak głównymi źródłami są caliche, złoża azotanu sodu na pustyni Atacama (Chile) oraz solanki, głównie z japońskiego pola gazowego w Minami Kanto na wschód od Tokio oraz złoża gazowego Anadarko. Basen w Oklahomie (USA).

Caliche

Jod jest ekstrahowany z kaliszu w postaci jodanu i poddawany działaniu wodorosiarczynu sodu w celu zredukowania go do jodku. Następnie roztwór poddaje się reakcji ze świeżo wyekstrahowanym jodanem, aby ułatwić jego filtrację. Caliche było głównym źródłem jodu w XIX i na początku XX wieku.

Solanka

Po oczyszczeniu solankę poddaje się działaniu kwasu siarkowego, który wytwarza jodek.

Ten roztwór jodku jest następnie poddawany reakcji z chlorem w celu wytworzenia rozcieńczonego roztworu jodu, który jest odparowywany przez strumień powietrza kierowany do wieży absorpcyjnej dwutlenku siarki, powodując następującą reakcję:

I ₂ + 2 H ₂ O + SO ₂ => 2 HI + H ₂ SO ₄

Następnie gazowy jodowodór reaguje z chlorem, uwalniając jod w stanie gazowym:

2 HI + Cl ₂ => I ₂ + 2 HC1

Wreszcie jod jest filtrowany, oczyszczany i pakowany do użycia.

Rola biologiczna

- Zalecana dieta

Jod jest niezbędnym pierwiastkiem, ponieważ wpływa na liczne funkcje istot żywych, które są szczególnie znane u ludzi. Jod może dostać się do człowieka jedynie poprzez pokarm, który zjada.

Zalecana dieta jodowa zmienia się wraz z wiekiem. Tak więc 6-miesięczne dziecko wymaga spożycia 110 µg / dzień; Ale od 14 roku życia zalecana dieta to 150 µg / dzień. Ponadto stwierdza się, że spożycie jodu nie powinno przekraczać 1100 µg / dzień.

- Hormony tarczycy

Hormon stymulujący tarczycę (TSH) jest wydzielany przez przysadkę mózgową i stymuluje wychwyt jodu przez pęcherzyki tarczycy. Jod przenoszony jest do pęcherzyków tarczycy, zwanych koloidami, gdzie wiąże się z aminokwasem tyrozyną, tworząc monojodotyrozynę i dijodotyrozynę.

W koloidzie pęcherzykowym cząsteczka monojodotyroniny łączy się z cząsteczką dijodotyroniny, tworząc cząsteczkę zwaną trijodotyroniną (T ₃ ). Z drugiej strony dwie cząsteczki dijodotyrozyny mogą łączyć się ze sobą, tworząc tetrajodotyroninę (T ₄ ). T ₃ i T ₄ nazywane są hormonami tarczycy.

Hormony T ₃ i T ₄ są wydzielane do osocza, gdzie wiążą się z białkami osocza; w tym białko transportujące hormony tarczycy (TBG). Większość hormonów tarczycy są transportowane w osoczu jako T ₄ .

Jednak aktywną formą hormonów tarczycy jest T ₃ , więc T ₄ w „białych narządach” hormonów tarczycy ulega odjodowaniu i jest przekształcana w T _3, aby wywierać swoje działanie hormonalne.

Efekty Edytuj

Skutki działania hormonów tarczycy są wielorakie, możliwe są następujące: zwiększony metabolizm i synteza białek; promocja wzrostu ciała i rozwoju mózgu; podwyższone ciśnienie krwi i tętno itp.

- Niedobór

Niedobór jodu, a zatem i hormonów tarczycy, zwany niedoczynnością tarczycy, ma liczne konsekwencje, na które wpływa wiek człowieka.

Jeśli niedobór jodu występuje w stanie płodowym danej osoby, najbardziej istotną konsekwencją jest kretynizm. Stan ten charakteryzuje się takimi objawami, jak upośledzenie funkcji umysłowych, opóźniony rozwój fizyczny, zez i opóźnione dojrzewanie płciowe.

Niedobór jodu może wywołać wolę, niezależnie od wieku, w którym występuje niedobór. Wole to nadmierny rozwój tarczycy, spowodowany nadmiernym pobudzeniem gruczołu przez hormon TSH, uwalniany z przysadki w wyniku niedoboru jodu.

Nadmierny rozmiar tarczycy (wole) może uciskać tchawicę, ograniczając przepływ przez nią powietrza. Ponadto może powodować uszkodzenie nerwów krtaniowych, co może prowadzić do chrypki.

Ryzyka

Zatrucie nadmiernym spożyciem jodu może spowodować oparzenia ust, gardła i gorączkę. Również bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, słaby puls i śpiączka.

Nadmiar jodu wywołuje niektóre objawy obserwowane przy niedoborze: następuje zahamowanie syntezy hormonów tarczycy, zwiększając tym samym wydzielanie TSH, co skutkuje przerostem tarczycy; to znaczy wola.

Badania wykazały, że nadmierne spożycie jodu może powodować zapalenie tarczycy i raka brodawkowatego tarczycy. Ponadto nadmierne spożycie jodu może wchodzić w interakcje z lekami, ograniczając ich działanie.

Przyjmowanie zbyt dużej ilości jodu w połączeniu z lekami przeciwtarczycowymi, takimi jak metimazol, stosowany w leczeniu nadczynności tarczycy, może mieć działanie addytywne i powodować niedoczynność tarczycy.

Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACE), takie jak benazepril, są stosowane w leczeniu nadciśnienia. Przyjmowanie nadmiernej ilości jodku potasu zwiększa ryzyko hiperkaliemii i nadciśnienia.

Aplikacje

Lekarze

Jod działa jako środek odkażający skórę lub rany. Ma niemal natychmiastowe działanie przeciwbakteryjne, wnikając do wnętrza mikroorganizmów i wchodząc w interakcje z aminokwasami siarkowymi, nukleotydami i kwasami tłuszczowymi, co powoduje śmierć komórki.

Wywiera działanie przeciwwirusowe głównie na zakryte wirusy, postulując, że atakuje białka na powierzchni zakrytych wirusów.

Jodek potasu w postaci stężonego roztworu stosowany jest w leczeniu tyreotoksykozy. Służy również do kontrolowania skutków promieniowania ¹³¹ I poprzez blokowanie wiązania radioaktywnego izotopu z tarczycą.

Jod jest stosowany w leczeniu dendrytycznego zapalenia rogówki. Aby to zrobić, rogówka jest wystawiona na działanie pary wodnej nasyconej jodem, tymczasowo tracąc nabłonek rogówki; ale za dwa lub trzy dni następuje całkowite wyleczenie.

Również jod ma korzystne działanie w leczeniu mukowiscydozy piersi. Podobnie zasugerowano, że ¹³¹ I może być opcjonalnym leczeniem raka tarczycy.

Reakcje i działanie katalityczne

Jod służy do wykrywania obecności skrobi, nadając jej niebieski odcień. Reakcja jodu ze skrobią służy także do wykrywania fałszywych banknotów wydrukowanych na papierze zawierającym skrobię.

Czterojodortęcian potasu (II), znany również jako odczynnik Nesslera, jest używany do wykrywania amoniaku. W teście jodoformowym stosowany jest również alkaliczny roztwór jodu, aby wykazać obecność ketonów metylowych.

Nieorganiczne jodki są używane do oczyszczania metali, takich jak tytan, cyrkon, hafn i tor. W jednym etapie procesu muszą powstać tetrajodki tych metali.

Jod służy jako stabilizator kalafonii, oleju i innych produktów drzewnych.

Jod jest stosowany jako katalizator w reakcjach syntezy organicznej metylacji, izomeryzacji i odwodornienia. Tymczasem kwas jodowodorowy jest stosowany jako katalizator do produkcji kwasu octowego w procesach Monsanto i Cativa.

Jod działa jako katalizator w kondensacji i alkilowaniu amin aromatycznych, a także w procesach siarczanowania i siarczanowania oraz przy produkcji kauczuków syntetycznych.

Fotografia i optyka

Jodek srebra jest niezbędnym składnikiem tradycyjnego filmu fotograficznego. Jod jest używany do produkcji instrumentów elektronicznych, takich jak pryzmaty monokrystaliczne, polaryzacyjne instrumenty optyczne i szkło zdolne do przepuszczania promieni podczerwonych.

Inne zastosowania

Jod jest używany do produkcji pestycydów, barwników anilinowych i ftaleiny. Ponadto znajduje zastosowanie w syntezie barwników oraz jest środkiem gaśniczym. I wreszcie jodek srebra służy jako jądro kondensacji pary wodnej w chmurach, powodując deszcz.

Bibliografia

1. Shiver & Atkins. (2008). Chemia nieorganiczna. (Czwarta edycja). Mc Graw Hill.
2. Stuart Ira Fox. (2003). Ludzka psychologia . Pierwsza edycja. Edytować. McGraw-Hill Interamericana
3. Wikipedia. (2019). Jod. Odzyskane z: en.wikipedia.org
4. Takemura Kenichi, Sato Kyoko, Fujihisa Hiroshi i Onoda Mitsuko. (2003). Modulowana struktura stałego jodu podczas jego dysocjacji molekularnej pod wysokim ciśnieniem. Tom Nature 423, strony 971–974. doi.org/10.1038/nature01724
5. Chen L. i in. (1994). Strukturalne przemiany fazowe jodu pod wysokim ciśnieniem. Instytut Fizyki, Academia Sinica, Pekin. doi.org/10.1088/0256-307X/11/2/010
6. Stefan Schneider i Karl Christe. (26 sierpnia 2019). Jod. Encyclopædia Britannica. Odzyskany z: britannica.com
7. Dr Doug Stewart. (2019). Fakty dotyczące pierwiastka jodu. Chemicool. Źródło: chemicool.com
8. Narodowe Centrum Informacji Biotechnologicznej. (2019). Jod. Baza danych PubChem. CID = 807. Odzyskany z: pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
9. Rohner, F., Zimmermann, M., Jooste, P., Pandav, C., Caldwell, K., Raghavan, R., & Raiten, DJ (2014). Biomarkery żywienia dla rozwoju - przegląd jodu. The Journal of odżywiania, 144 (8), 1322S-1342S. doi: 10.3945 / jn.113.181974
10. Advameg. (2019). Jod. Wyjaśnienie chemii. Odzyskane z: chemistryexplained.com
11. Traci Pedersen. (19 kwietnia 2017). Fakty o jodzie. Odzyskane z: livescience.com
12. Megan Ware, RDN, LD. (30 maja 2017). Wszystko, co musisz wiedzieć o jodzie. Odzyskany z: medicalnewstoday.com
13. Narodowy Instytut Zdrowia. (9 lipca 2019). Jod. Odzyskany z: ods.od.nih.gov