UKŁAD HORMONALNY: FUNKCJE, CZĘŚCI, CHOROBY - ANATOMIA I FIZJOLOGIA - 2026

Układ hormonalny to zbiór bezkanałowych gruczołów i tkanek, które wytwarzają różnorodne wydzieliny zwane hormonami, które są uwalniane do krwi i rozprowadzane po całym organizmie przez układ krążenia.

Hormony to substancje chemiczne, skuteczne w bardzo niskich stężeniach (mikromolowych lub mniejszych niż mikromolowe), wytwarzane przez komórki endokrynologiczne inne niż nerwowe lub przez neurony, które regulują funkcjonowanie pobliskich lub odległych populacji komórek w organizmie.

CAMILALUGOZAMORA

Hormony są wydzielane bezpośrednio do płynu zewnątrzkomórkowego otaczającego komórki endokrynologiczne. Stamtąd rozprzestrzeniają się do naczyń włosowatych, a następnie do reszty ciała.

Istnieją również substancje chemiczne, które chociaż działają jak hormony, pozostają w tkance, w której są wytwarzane (substancje parakrynne) lub wpływają na komórki, które je wydzielają (substancje autokrynne).

Endokrynologia to nauka o fizjologicznych funkcjach, patologii i ewolucji hormonów, a co za tym idzie, substancji autokrynnych i parakrynnych.

Układ hormonalny jest rozproszony po większej części ciała. Jego składniki mogą składać się z odrębnych narządów dokrewnych lub być częścią narządów, które również pełnią funkcje inne niż hormonalne.

Układ hormonalny bierze udział w regulacji prawie wszystkich procesów fizjologicznych w organizmie. Podczas ewolucji zwierząt wzrostowi złożoności fizjologicznej towarzyszyło morfologiczne i funkcjonalne zróżnicowanie układu hormonalnego.

cechy

Hormony koordynują prawie wszystkie fizjologiczne czynności organizmu, które można podzielić na: 1) metabolizm; 2) wzrost; 3) reprodukcja.

Metabolizm można zdefiniować jako sumę wszystkich reakcji chemicznych w organizmie. W bardzo ogólny sposób można go podzielić na: a) metabolizm wody i elektrolitów; b) metabolizm energetyczny.

CAMILALUGOZAMORA

Hormony regulują wchłanianie, magazynowanie i wydalanie wody oraz elektrolitów, utrzymując stałe środowisko jonowe.

Regulują również przepływ substratów organicznych, umożliwiając odpowiednie stężenie ATP w komórkach. Na przykład wiele hormonów ułatwia trawienie i wchłanianie pożywienia. Insulina powoduje magazynowanie glukozy w postaci glikogenu.

Wzrost jest wynikiem interakcji metabolizmu z mitozą. Proces ten reguluje między innymi hormon wzrostu.

Rozmnażanie jest wynikiem interakcji metabolizmu z mejozą i mitozą. Hormony steroidowe i gonadotropiny promują gametogenezę. Relaksyna i oksytocyna stymulują laktację.

Charakter chemiczny hormonów

Hormony należą do trzech kategorii chemicznych: 1) peptydy i białka; 2) aminy (modyfikowane aminokwasy); 3) lipidy (głównie steroidy).

Peptydy i białka obejmują najbardziej obfite i wszechstronne hormony. Różnią się liczbą aminokwasów, od krótkich peptydów (hormon uwalniający tyreotropinę, hormon antydiuretyczny), po białka o różnej wielkości (prolaktyna, hormon folikulotropowy, gonadotropina kosmówkowa).

Aminy obejmują hormony pochodzące z aminokwasów aromatycznych (tryptofan, fenyloalanina, tyrozyna).

Lipidy obejmują hormony pochodzące z cholesterolu, alkoholi i ketonów. Hormony wywodzące się z alkoholi mają nazwy kończące się na „ol” (np. Estradiol). Hormony pochodzące z ketonów mają nazwy kończące się na „jeden” (np. Aldosteron).

Hormony hydrofobowe są trudne do przechowywania, ponieważ przenikają przez błony komórkowe gruczołów, dlatego w razie potrzeby są syntetyzowane. Ponadto do dyfuzji w organizmie wymagają białek transporterowych wyposażonych w obszary hydrofobowe. Jego okres półtrwania jest długi.

Hormony hydrofilowe można przechowywać w celu szybkiego wydzielenia w razie potrzeby. Są swobodnie transportowane w surowicy. Ponieważ nie mogą przenikać przez błony komórkowe, muszą wchodzić w interakcje z receptorami na powierzchni komórki, które generują sygnał wtórny działający w komórce docelowej. Jego okres półtrwania jest krótki.

Jak to działa?

Wszystko zaczyna się od syntezy hormonu, który może być (peptydy i aminy) lub nie (hormony lipidowe) magazynowany w gruczole dokrewnym.

Hormon jest uwalniany do krwiobiegu, w którym przemieszcza się do docelowych tkanek i komórek w stanie wolnym (tak jest w przypadku peptydów i amin, z wyjątkiem hormonu tarczycy) lub wiąże się z białkami transportowymi (tak jest w przypadku lipidy i hormon tarczycy).

Po dotarciu na miejsce hormon wiąże się z receptorami (białkami) zlokalizowanymi na komórkach docelowych, które go specyficznie rozpoznają.

Hormony naładowane elektrycznie (peptydy i neuroprzekaźniki) wiążą się z receptorami błonowymi, powodując zmianę konformacyjną w innych białkach błonowych, które aktywują enzymy wewnątrzkomórkowe, które katalizują syntezę wtórnych przekaźników aktywujących enzymy fosforylujące.

Hormony bez ładunku elektrycznego (np. Steroidy i hormon tarczycy) wiążą się wewnątrzkomórkowo z receptorami cytoplazmatycznymi lub jądrowymi, bezpośrednio wpływając na ekspresję genów w komórce.

Hormon (niezmieniony lub zdegradowany) opuszcza następnie komórki docelowe i jest transportowany przez krwioobieg do wątroby lub nerek, gdzie jest wydalany z żółcią lub moczem.

Części

Ludzki układ hormonalny składa się z dziewięciu gruczołów (lub par gruczołów), w kolejności alfabetycznej: 1) nadnerczy (kora i rdzeń); 2) jajniki; 3) endokrynologiczna trzustka; 4) przytarczyce; 5) szyszynka; 6) przysadka mózgowa (przednia i tylna); 7) jądra; 8) grasica; 9) tarczyca.

Ponadto system ten obejmuje sześć tkanek wytwarzających hormony w kolejności alfabetycznej: 10) serce; 11) wątroba; 12) nerki; 13) ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza podwzgórze; 14) tkanka tłuszczowa; 15) przewód pokarmowy.

Nadnercza

Istnieją dwa nadnercza, jeden na lewej nerce, a drugi na prawej. Mierzą 5 cm długości i ważą 5 g. Ze względu na wysoką zawartość cholesterolu są żółtawe. Każdy nadnercz ma korę (obszar zewnętrzny) i rdzeń (obszar wewnętrzny).

Kora ma trzy warstwy: 1) zona glomerulosa (wydziela mineralokortykoidy, głównie aldosteron); 2) zona fasciculata (wydziela glukokortykoidy, głównie kortyzol); 3) zona reticularis (wydziela androgeny nadnerczy). Cholesterol jest lipidem prekursorowym dla wszystkich hormonów wytwarzanych przez korę.

Funkcjonowanie kory jest kontrolowane głównie przez hormon adrenokortykotropowy, wydzielany przez przednią przysadkę mózgową. Wydzielanie mineralokortykoidów jest niezależnie kontrolowane przez kilka czynników we krwi, z których najważniejszym jest angiotensyna II, która jest peptydem powstałym w wyniku działania reniny.

Rdzeń jest częścią współczulnego układu nerwowego, który aktywuje reakcje walki i ucieczki jednostki. Wydziela katecholaminy (adrenalina = epinefryna; noradrenalina = norepinefryna).

Hormony nadnerczy

Aldosteron . To jest steryd. Reguluje ciśnienie krwi, zwiększając objętość zewnątrzkomórkową. Z kolei jest regulowany przez mechanizm znany jako układ renina-angiotensyna-aldosteron.

Kortyzol . To jest steryd. Ułatwia wątrobową glukoneogenezę (produkcję glukozy). Hamuje wychwyt glukozy przez tkanki pozawątrobowe. Hamuje syntezę białek. Zmniejsza stan zapalny. Jego wydzielanie wzrasta w okresach stresu psychicznego i fizjologicznego.

Androgeny nadnerczy . To są sterydy. Obejmują dehydroepiandrosteron i androstendion. Promują dojrzewanie płciowe i libido. U kobiet, wraz z jajnikami, są głównymi androgenami.

Adrenalina i noradrenalina . Są to modyfikowane aminokwasy (monoaminy pochodzące z fenyloalaniny i tyrozyny). Zwiększają tętno. Podnoszą ciśnienie krwi przez skurcz naczyń. Zwiększają stężenie krążącej glukozy, promując glukoneogenezę w wątrobie. Zwiększają wentylację płuc z powodu rozszerzenia oskrzeli.

Jajników

Kobiety mają dwa jajniki w jamie miednicy, po jednym z każdej strony macicy. Jajniki mają kształt migdałów i około 4 cm długości.

Zawierają pęcherzyki jajnikowe, z których wyrastają dojrzałe komórki jajowe i wydzielają żeńskie hormony płciowe (estrogeny i progesteron). Wydzielają również niewielkie ilości androgenów.

Hormony jajników

Estrogeny (estradiol, estron, estriol). To są sterydy. Występują w ciałku żółtym (ciałko żółte) oraz w rozwijających się pęcherzykach. Hamują nadmierny rozwój mieszków włosowych. Promują rozwój żeńskich narządów płciowych (dojrzewanie). Określają kobiecy wzór rozkładu tkanki tłuszczowej.

Progestyny . To są sterydy. Występują w ciałku żółtym. Utrzymują endometrium. Zagęszczają wydzieliny pochwowe. Przygotowują gruczoły mleczne do laktacji.

Androgeny (głównie testosteron). To są sterydy. Są produkowane w mieszkach włosowych. Promują mineralizację kości.

Trzustka

Trzustka to wydłużony gruczoł o długości 12-15 cm, umiejscowiony w jamie brzusznej, za żołądkiem i przed kręgosłupem, między krzywizną dwunastnicy a śledzioną. Wydziela enzymy (amylaza, lipaza, proteazy), które są transportowane przewodem trzustkowym do dwunastnicy.

Trzustka pełni również funkcje endokrynologiczne. Hormony trzustki (insulina i glukagon) są wytwarzane w wysepkach Langerhansa, które są małymi płytkami tkanki endokrynnej o nieregularnym kształcie, pokrytymi gęstymi sieciami naczyń włosowatych, rozproszonymi w niewydzielniczym miąższu gruczołu.

Hormony endokrynologicznej trzustki

Insulina . To jest peptyd. Wspomaga wzrost. Obniża poziom glukozy we krwi po posiłku i sprzyja magazynowaniu tego cukru w ​​tkankach. Zwiększa syntezę białek i lipidów. Glukoza jest głównym bodźcem do jej wydzielania.

Glukagon . To jest peptyd. Jest stopniowo uwalniany po posiłku. Działa głównie w wątrobie, wytwarzając glukozę na drodze glikogenolizy. W tym samym narządzie indukuje produkcję glukozy ze związków, które nie są węglowodanami (glukoneogeneza). Poza wątrobą pobudza produkcję ciał ketonowych. Jest hamowany przez insulinę.

Przytarczyca

Gruczoły przytarczyczne (dwie pary, jedna górna, jedna dolna) znajdują się na karku, za tarczycą. Są koloru żółtego lub brązowego. Każdy jest nieco mniejszy od wielkości grochu i waży 30–50 mg. Wytwarzają parathormon, który stabilizuje poziom wapnia i fosforanów we krwi, umożliwiając pracę nerwów i mięśni.

Najwyższa para jest na ogół na tej samej pozycji. Podrzędna para (15-20% osób) jest czasami w pozycji ektopowej, na przykład osadzona w tarczycy lub w jamie klatki piersiowej między mostkiem a kręgosłupem. Brak od jednego do trzech z czterech przytarczyc (5% osób) nie ma wykrywalnych skutków klinicznych.

Hormon przytarczyc

Hormon przytarczyc . To jest peptyd. Dzięki jego działaniu kości uwalniają wapń i fosforany, a nerki ponownie wchłaniają wapń i zapobiegają ponownemu wchłanianiu fosforanów z moczu. Ponadto wspomaga nerkową aktywację witaminy D, ułatwiając jelitowe wchłanianie wapnia.

Parathormon jest czynnikiem hiperkalcemicznym, czyli powoduje podwyższenie poziomu wapnia w osoczu. Kiedy gruczoł przytarczyczny wykryje niski poziom wapnia, uwalnia hormon w drodze egzocytozy.

Przysadka mózgowa

Przysadka mózgowa, lub przysadka mózgowa, choć mała (o średnicy 0,5 cm), jest czasami nazywana gruczołem nadrzędnym, ponieważ kontroluje resztę układu hormonalnego. Pod względem anatomicznym i funkcjonalnym dzieli się na: 1) przysadkę mózgową (lub płatową) przednią, zwaną również gruczołową przysadką; 2) przysadka mózgowa tylna (lub płat), zwana także przysadką mózgową.

Przysadka mózgowa znajduje się w dole przysadki, w dolnej części czaszki, na siodełku tureckim (siodle tureckim) kości klinowej. Przysadka tylna styka się z przednią z przodu iz podwzgórzem z tyłu. Przednia przysadka mózgowa wytwarza sześć hormonów (wszystkie peptydy). Tylna przechowuje i uwalnia hormony z podwzgórza.

Hormony przedniego płata przysadki

Hormon adrenokortykotropowy . Działa na korę nadnerczy. Zwiększa wydzielanie kortykosteroidów.

Hormon wzrostu . Działa na hepatocyty i komórki tłuszczowe. Wspomaga wzrost i reguluje metabolizm.

Hormon stymulujący tarczycę . Działa na tarczycę. Stymuluje wydzielanie tyroksyny i trójjodotyroniny.

Hormon folikulotropowy . Działa na jajniki i jądra. W tej pierwszej pełni funkcję wskazaną jej nazwą. W drugiej pobudza spermatogenezę.

Hormon luteinizujący . Działa na jajniki i jądra. Zwiększa wydzielanie hormonów płciowych.

Prolaktyna . Działa na gruczoły sutkowe. Stymuluje produkcję mleka. Hormon ten jest również wytwarzany przez podwzgórze, łożysko, macicę i same gruczoły sutkowe.

Jądra

Jądra to para męskich narządów rozrodczych, które produkują androgeny i plemniki. Mają kształt jajowaty. Znajdują się poza jamą ciała, między nogami, w worku zwanym moszną, składającym się ze skóry, mięśni i tkanki łącznej.

Plemniki są produkowane w kanalikach nasiennych, a androgeny w komórkach Leydiga, znajdujących się w przestrzeni między tymi kanalikami. Cholesterol LDL jest wchłaniany przez te komórki, służąc jako prekursor testosteronu.

Męskie hormony płciowe, obecne również u kobiet, nazywane są androgenami. Testosteron to najważniejszy androgen. Inne androgeny obejmują dehydroepiandrosteron, androstendion i dihydrotestosteron.

Hormony z jąder

Testosteron . To jest steryd. Prowadzi do dojrzewania. Rozwija i utrzymuje męskie cechy płciowe. Zwiększ siłę mięśni. Promuje libido. Jest niezbędny do erekcji.

Dihydrotestosteron . To jest steryd. Jest aktywnym metabolitem testosteronu. Występuje w jądrach, prostacie i skórze. Jest niezbędna dla rozwoju embrionalnego męskich narządów rodnych.

Tarczyca

Jest to silnie unaczyniony gruczoł w kształcie motyla (dwupłatkowy) zlokalizowany na karku. Biegnie między piątym kręgiem szyjnym a pierwszym kręgiem piersiowym.

Jego dwa płaty połączone są środkowym przesmykiem, który znajduje się na poziomie drugiego i trzeciego pierścienia tchawicy. Waży 25-30 g. Otacza go delikatna włóknista tkanka zwana kapsułką.

Wytwarza hormony, które regulują tempo przemiany materii i wpływają na większość komórek organizmu.

Hormony tarczycy

Tri-jodotyronina (T ₃ ) i tyroksyna (T ₄ ) . Są to zmodyfikowane aminokwasy. T ₄ jest prohormonem, który musi zostać przekształcony w T _3, aby zadziałał (T ₃ jest formą aktywną).

T ₃ wspomaga metabolizm węglowodanów, białek i lipidów. Zwiększa aktywność serca, rozszerzenie naczyń obwodowych, zużycie tlenu i produkcję ciepła. Reguluje rozwój. Wspomaga wzrost tkanki. Wpływa na układ nerwowy, zwiększając czujność psychiczną i fizyczną. Jest niezbędny do rozmnażania.

Kalcytonina . To jest peptyd. Zmniejsza stężenie wapnia we krwi, przeciwdziałając działaniu parathormonu.

Podwzgórze

FerPortillo

Jest to struktura wielkości migdała znajdująca się za oczami, tuż pod wzgórzem. Jest częścią autonomicznego układu nerwowego. Jednocześnie jest tkanką endokrynologiczną. Kontroluje przysadkę mózgową, która jest gruczołem wydzielania wewnętrznego.

Składa się z neuronów i komórek neuroendokrynnych. Te ostatnie odbierają sygnały neuronalne i uwalniają hormony do krwi.

Hormony podwzgórza

Dopamina . To zmodyfikowany aminokwas. Jest uwalniany przez przednią przysadkę mózgową. Hamuje wydzielanie prolaktyny.

Hormon antydiuretyczny . To jest peptyd. Jest uwalniany przez tylną przysadkę mózgową. Promuje zwrotne wchłanianie wody przez nerki.

Hormon uwalniający kortykotropinę . To jest peptyd. Jest uwalniany przez przednią przysadkę mózgową. Indukuje wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego.

Hormon uwalniający gonadotropiny . To jest peptyd. Jest uwalniany przez przednią przysadkę mózgową. Stymuluje wydzielanie hormonu luteinizującego i hormonu folikulotropowego.

Hormon uwalniający hormon wzrostu . To jest peptyd. Jest uwalniany przez przednią przysadkę mózgową. Indukuje wydzielanie hormonu wzrostu.

Hormon uwalniający tyrotropiny . To jest peptyd. Jest uwalniany przez przednią przysadkę mózgową. Indukuje wydzielanie hormonu tyreotropowego.

Oksytocyna . To jest peptyd. Jest uwalniany przez tylną przysadkę mózgową. Stymuluje skurcze macicy i ułatwia produkcję mleka.

Somatostatyna . To jest peptyd. Jest uwalniany przez przednią przysadkę mózgową. Hamuje wydzielanie hormonu wzrostu.

Przewód pokarmowy

Ściany jelita cienkiego i grubego zawierają liczne komórki endokrynologiczne wytwarzające hormony ułatwiające trawienie i homeostazę glukozy.

Komórki endokrynologiczne jelita cienkiego wydzielają hormony inkretynowe, które w odpowiedzi na pokarm zmniejszają apetyt i motorykę jelit oraz zwiększają wydzielanie insuliny. Wydzielanie tych hormonów jest bezpośrednio zależne od stężenia glukozy.

Hormony inkretyn to glukagonopodobny peptyd 1 i polipeptyd hamujący działanie żołądka. Hormony nieinkretynowe wydzielane przez jelita to gastryna, wazoaktywny peptyd jelitowy i grelina.

Hormony przewodu pokarmowego

Peptyd podobny do glukagonu 1 . Pochodzi z prekursorów glukagonu. Jest uwalniany w odpowiedzi na spożycie pokarmu. Zwiększa wydzielanie insuliny. Zmniejsza opróżnianie żołądka. Wysyła sygnał sytości do podwzgórza. Jest wydzielany przez wyspecjalizowane komórki jelita cienkiego i grubego.

Polipeptyd hamujący działanie żołądka . Zwiększa wydzielanie insuliny przez trzustkę. Jest wydzielany przez wyspecjalizowane komórki jelita cienkiego.

Gastrine . To jest peptyd. Jego wydzielanie jest stymulowane przez rozszerzenie ścian jelita pod wpływem pokarmu. Stymuluje wydzielanie kwasu żołądkowego przez żołądek. Zwiększa ruchliwość żołądka.

Wazoaktywny peptyd jelitowy . Jest wytwarzany w przewodzie pokarmowym, w trzustce i ośrodkowym układzie nerwowym. Ma działanie neuroendokrynne. Powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, spowalniając przepływ krwi w jelicie. Napnij mięśnie gładkie jelita. Zwiększa wydzielanie wody i elektrolitów przez komórki nabłonka jelita.

Grelin . To jest peptyd. Jest wytwarzana przez żołądek i ściany jelit w odpowiedzi na post. Przekazuje sygnał głodu do podwzgórza.

Inne gruczoły i tkanki wydzielania wewnętrznego

Szyszynka (epifiza). utworzył prymitywne oko szyszynki. Jest to struktura neuroendokrynna w kształcie ananasa (stąd jej nazwa), zlokalizowana pod mózgiem. Wydziela melatoninę, hormon kontrolujący rytm dobowy.

Oszustwo . Znajduje się za mostkiem i przed tchawicą i składa się z dwóch płatów. U niemowląt waży około 40 gi jest niezbędna do immunogenezy. Po regresie dojrzewania. Wydziela tymozynę, hormon stymulujący produkcję limfocytów T.

Serce wydziela przedsionkowy hormon natriuretyczny, który obniża ciśnienie krwi, wspomagając wydalanie sodu i wody.

Wątroba wydziela insulinopodobne czynniki wzrostu IGF-I (dzieci i dorośli) oraz IGF-II (płód). Hormony te działają mitogennie na wiele tkanek. Na przykład stymulują proliferację kości i syntezę kolagenu przez osteoblasty.

Nerki wydzielają trzy hormony: 1) erytropoetynę, która działa na szpik kostny, stymulując wytwarzanie czerwonych krwinek; 2) renina, która wytwarza we krwi angiotensynę; 3) 1,25-dihydroksycholekalcyferol, który działa na jelito cienkie stymulując wchłanianie wapnia.

Tkanka tłuszczowa wydziela leptynę, hormon działający na mózg, zmniejszający apetyt.

Porównanie z układem nerwowym

Zwierzęta funkcjonują jako organizmy zintegrowane, w których ich komórki działają w sposób skoordynowany i harmonijny. Wymaga to komunikacji międzykomórkowej między odległymi obszarami ciała, która jest realizowana wspólnie przez układ hormonalny i nerwowy, z których każdy specjalizuje się w innych czynnościach i czasie reakcji.

W obu systemach komunikacja międzykomórkowa obejmuje dostarczanie przekaźnika chemicznego przez komórkę sygnalizacyjną do komórki docelowej.

W układzie hormonalnym przekaźnik chemiczny (hormon), który przemieszcza się na duże odległości w krwiobiegu, jest wysyłany przez wydzielniczą tkankę wewnątrzwydzielniczą (komórki sygnałowe) do receptora tkanki endokrynologicznej lub nie-endokrynnej (komórki docelowe).

W układzie nerwowym sygnał elektryczny (impuls nerwowy), który przemieszcza się na duże odległości w obrębie neuronu (komórki sygnałowej), jest przekazywany do sąsiedniej komórki postsynaptycznej (komórki docelowej) za pośrednictwem neuroprzekaźnika (przekaźnika chemicznego).

Układ hormonalny kontroluje rozległe i długotrwałe czynności fizjologiczne, takie jak procesy wzrostu, które mogą trwać latami. Układ nerwowy koordynuje precyzyjne i krótkotrwałe reakcje fizjologiczne, takie jak odruchy, których wykonanie zajmuje milisekund.

Oba systemy oddziałują na siebie na wiele sposobów. Na przykład niektóre populacje neuronów wydzielają hormony zwane neurohormonami.

Główne choroby

Tarczyca

Nadczynność tarczycy . Nadmiar hormonów tarczycy we krwi. Jest to pierwotne, jeśli jest spowodowane chorobą tarczycy. Jest wtórny, jeśli wynika z patologii przysadki. Powoduje zwiększony apetyt, utratę wagi, nietolerancję ciepła, pocenie się, szybkie bicie serca, zmęczenie i wyłupiaste oczy. W ciężkich przypadkach występuje wole (guzek na szyi z powodu powiększonej tarczycy).

Niedoczynność tarczycy . Niedobór hormonu tarczycy we krwi. Charakteryzuje się spowolnionym metabolizmem, bradykardią, osłabieniem mięśni, skurczami, suchością skóry, wypadaniem włosów, gardłowym głosem i przyrostem masy ciała. Jeśli jest obecny przy urodzeniu, powoduje kretynizm. Może być wole.

Trzustka endokrynologiczna

Cukrzyca ciążowa . Rozwija się w czasie ciąży. Wynika to z insulinooporności spowodowanej wzrostem stężenia hormonu wzrostu, prolaktyny łożyskowej, progesteronu czy kortyzolu. Dotyczy 2–3% kobiet w ciąży.

Cukrzyca . Niedostateczna produkcja insuliny przez trzustkę lub oporność tkanek na insulinę. Typ 1 (insulinozależność) jest spowodowany zniszczeniem komórek trzustki i rozwija się w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Typ 2 (niezależność od insuliny) rozwija się stopniowo wraz z wiekiem. Jest to spowodowane niewystarczającą produkcją insuliny.

Przysadka mózgowa

Akromegalia . Nadprodukcja hormonu wzrostu z powodu patologii przysadki mózgowej. Występuje nieprawidłowy wzrost głowy, twarzy, dłoni, stóp i narządów wewnętrznych, postępujący z wiekiem. Jeśli rozwinie się przed okresem dojrzewania, wytwarza gigantyzm.

Niedoczynność przysadki . Niedobór hormonów spowodowany uszkodzeniem (guzy, zabiegi chirurgiczne, radioterapia) przedniego płata przysadki mózgowej. Prowadzi do zaniku tarczycy i nadnerczy oraz gonad.

Zespół Cushinga . Nadmiar hormonów kortykosteroidowych spowodowany patologią przysadki lub lekami. Charakteryzuje się okrągłą twarzą (pełnia księżyca), otyłością centralną, nieprawidłowymi rozstępami, nadciśnieniem tętniczym, trądzikiem, osteoporozą, podatnością na infekcje, wrzodami trawiennymi, łysieniem u kobiet, depresją, bezsennością, paranoją i euforią.

Nadnercza

Choroba Addisona . Nazywana również pierwotną niewydolnością nadnerczy. Wynika to z prawie całkowitego zniszczenia kory nadnerczy przez różne patologie, takie jak procesy aotoinmumne. Powoduje utratę wagi, anemię, zaburzenia pigmentacji, silną próchnicę, sztywność chrząstki ucha, zmęczenie i niedociśnienie.

Zespół Conna . Wynika to z nadmiaru aldosteronu spowodowanego guzem lub przerostem nadnerczy.

Może być również spowodowana niewydolnością serca lub wątroby, która zmniejsza przepływ krwi przez nerki, prowadząc do nadprodukcji reniny i angiotensyny. Objawy to zatrzymanie sodu i utrata potasu, nadciśnienie, pragnienie i zmęczenie.

Bibliografia

1. Barrett, KE, Brooks, HL, Barman, SM, Yuan, JX-J. 2019. Przegląd fizjologii medycznej autorstwa Ganonga. McGraw-Hill, Nowy Jork.
2. Bolander, FF Jr. 2004. Endokrynologia molekularna. Elsevier, Amsterdam.
3. Boron, WF, Boulpaep, EL 2017. Fizjologia medyczna. Elsevier, Filadelfia.
4. Fox, T., Vaidya, B., Brooke, A. 2015. Endocrinology. Medical, Londyn.
5. Hall, JE 2016. Guyton and Hall podręcznik fizjologii medycznej. Elsevier, Filadelfia.
6. Hill, RW, Wyse, GA, Anderson, M. 2012. Animal physiology. Sinauer Associates, Sunderland.
7. Hinson, J., Raven, P., Chew, S. 2007. Układ hormonalny: nauki podstawowe i stany kliniczne. Churchill Livingstone, Edynburg.
8. Kay, I. 1998. Wprowadzenie do fizjologii zwierząt. Bios, Oxford.
9. Kleine, B., Rossmanith, WG 2016. Hormony i układ hormonalny: podręcznik endokrynologii. Springer, Cham.
10. Kraemer, WJ, Rogol, AD 2005. Układ hormonalny w sporcie i ruchu. Blackwell, Malden.
11. Moyes, CD, Schulte, PM 2014. Zasady fizjologii zwierząt. Pearson, Essex.
12. Neal, JM 2016. Jak działa układ hormonalny. Wiley, Hoboken.
13. Norris, DO 2007. Endokrynologia kręgowców. Elsevier, Amsterdam.
14. Rushton, L. 2009. Układ hormonalny. Infobase, Nowy Jork.
15. Sherwood, L., Klandorf, H., Yancey, PH 2013. Fizjologia zwierząt: od genów do organizmów. Brooks / Cole, Belmont.