KOMENSALIZM: CECHY, TYPY, PRZYKŁADY - BIOLOGIA - 2026

Comensalismo to rodzaj interakcji między dwoma gatunkami, gdzie jeden korzyści, podczas gdy inne nie poniósł żadnej szkody, ale nie jest faworyzowany. Innymi słowy, jest to relacja jednostronna.

Ogólnie rzecz biorąc, osoba, która osiąga korzyść, jest fizycznie zakotwiczona lub w organizmie, z którym jest spokrewniona. Relacje komensalne są klasyfikowane według korzyści uzyskanych w stosunkach phoresis, dzierżawy i komensalizmu chemicznego.

Źródło: Carlos Fernández San Millán, źródło Wikimedia Commons

W pierwszym przypadku gatunek zyskuje na transporcie, fizycznie zakotwiczając się w ciele większego zwierzęcia. Stowarzyszenie to zwykle zapewnia, oprócz przemieszczenia, bezpieczne miejsce przed drapieżnikami.

Dzierżawa jest zaletą pod względem dostępności siedlisk. Niektóre gatunki są zdolne do modyfikowania środowiska, w wyniku czego powstają nowe nisze dostępne dla innych gatunków.

Komensalizm chemiczny polega na degradacji związków chemicznych przez jeden gatunek do pożytecznych produktów - mówiąc energetycznie - dla drugiego gatunku. Odnotowano to głównie u bakterii.

Ponadto komensalizm może być opcjonalny lub obowiązkowy. W pierwszym przypadku gatunek-beneficjent może przetrwać, mimo że jego partner symbiotyczny jest nieobecny. W przeciwieństwie do obowiązkowego, w przypadku którego gatunek-beneficjent przeżywa przez krótki czas bez innych gatunków.

W naturze znajdujemy kilka przykładów tego typu interakcji, obejmujących zarówno zwierzęta i rośliny, jak i mikroorganizmy. Epifity drzew, małe ryby żyjące zakotwiczone na powierzchni większych ryb i nasza flora jelitowa są wybitnymi przykładami komensalizmu.

Charakterystyka komensalizmu

Oddziaływania biologiczne

W społecznościach biologicznych gatunki, które są ich częścią, oddziałują na siebie na różne sposoby, w rozległych i zawiłych sieciach interakcji.

Związek może przynosić korzyści lub mieć negatywne konsekwencje dla gatunków uczestniczących w interakcji. Biolodzy sklasyfikowali te serie zależności w oparciu o wpływ na organizmy.

Kiedy dwa gatunki mają bardzo bliski i długotrwały związek, nazywa się to symbiozą. Ten styl życia „pary” może przedstawiać się na trzy różne sposoby: jako pasożytnictwo, mutualizm lub jako komensalizm.

Należy zauważyć, że chociaż termin symbioza jest powszechnie kojarzony z pozytywnymi interakcjami między istotami organicznymi, obejmuje on również relacje między pasożytami a ich żywicielami.

Definicje komensalizmu: teoretyczne i praktyczne

Komensalizm to interakcja, w której tylko jeden z organizmów czerpie jakąś bezpośrednią korzyść z relacji. Nie ma to jednak wpływu na jego partnera.

Teoretycznie jedną z najważniejszych cech uznawania interakcji za „komensalizm” jest to, że związek między gatunkami jest jednokierunkowy.

Jednak wprowadzenie tego w życie jest trudne - aw niektórych przypadkach niemożliwe. Z tego powodu szerszą i bardziej użyteczną definicją komensalizmu jest interakcja między dwoma gatunkami, w której jeden odnosi korzyści, a drugi jest dotknięty w bardzo niewielkim stopniu, zarówno pozytywnie, jak i negatywnie.

Rodzaje

-Zgodnie z korzyścią

Komensalizm może wiązać się z różnymi korzyściami dla jednego z gatunków, takimi jak transport, zdobywanie pożywienia czy ochrona przed drapieżnikami czy niekorzystnymi warunkami abiotycznymi.

Pierwszy system klasyfikacji, o którym wspomnimy dla relacji komensalnych, opiera się na typie relacji uzyskanej przez jeden z gatunków. Opiszemy każdy z nich poniżej:

Foresis

Termin foresis jest używany, gdy gatunek jest mechanicznie transportowany przez inny gatunek, zwany żywicielem. Zależność ta nie wiąże się z żadną karą (żywieniową lub energetyczną) dla gatunku, który przyjmuje rolę żywiciela.

Foreza to sposób na zlokalizowanie tymczasowego mikrośrodowiska o wysokim stopniu przewidywalności i zapewnia potencjalną migrację, gdy tymczasowe siedlisko zniknie.

Zjawisko to rekompensuje ich mały rozmiar w tych grupach, umożliwiając im pokonywanie większych odległości. Oprócz rekompensaty za brak adaptacji, taki jak brak skrzydeł m.in.

Transport na innej, znacznie większej, żywej istocie niesie ze sobą szereg korzyści. W celu ochrony przed drapieżnikami, niekorzystnymi warunkami środowiskowymi, aw niektórych przypadkach transportowany gatunek może spożyć resztki pokarmu upolowanego przez żywiciela.

Najbardziej zauważalny przykład forezy w naturze występuje u stawonogów. Adaptacje tego typu przeszły imponujące promieniowanie w grupie roztoczy (Acari).

Dzierżawa

Ten rodzaj komensalizmu opisuje wykorzystanie gatunku wtórnego jako rodzaju platformy lub wnęki, która będzie służyć do pomieszczenia gatunków, które będą czerpać korzyści.

Pojęcie dzierżawy jest jeszcze szersze i obejmuje każdy gatunek, który wykorzystuje jako miejsce do spędzenia nocy każdą konstrukcję zbudowaną przez inny gatunek, taką jak gniazda lub nory.

Koncepcyjnie termin pokrywa się z innymi typami komensalizmu, takimi jak metabioza, zwana także tanatokrezą. W takich przypadkach jeden gatunek modyfikuje siedlisko, a modyfikacja ta jest wykorzystywana przez drugi gatunek

Generalnie dżdżownice i inne organizmy żyjące w glebie są uważane za metabionty, ponieważ są one odpowiedzialne za pozytywną zmianę warunków, a wiele gatunków jest zdolnych do kolonizacji środowiska dzięki wstępne reformy.

Tanatocrecia odnosi się do wykorzystania wszelkiego rodzaju zasobów pozostawionych przez martwe zwierzę. Na przykład krab pustelnik wykorzystuje muszle pozostawione puste przez niektóre gatunki ślimaków.

Komensalizm chemiczny

Komensalizm chemiczny jest bardzo szczególnym typem komensalizmu, który jest zwykle stosowany - ale nie we wszystkich przypadkach - do układu interakcji składającego się z dwóch bakterii. Odnotowano również dla drożdży.

W tym przypadku jeden rodzaj bakterii metabolizuje substancję chemiczną, która nie jest przydatna dla drugiego. Produkt metaboliczny reakcji przeprowadzonych przez pierwszą bakterię jest teraz użyteczny dla drugiej bakterii.

-Zgodnie z potrzebą interakcji

Dodatkowo istnieje inny system klasyfikacji. Komensalizm można podzielić ze względu na potrzebę posiadania partnera przez uczestników relacji. Mamy więc obowiązkowy komensalizm i opcjonalność.

wymagany

W przymusowym komensalizmie jeden z organizmów zależy całkowicie od pokrewieństwa z drugim gatunkiem. Gdy nie ma partnera, przeżywalność gatunku beneficjenta znacznie się zmniejsza.

Ten typ komensalizmu można znaleźć w związku, jaki pewne gatunki mięczaków i pierścienic tworzą z gatunkiem cheliceratu powszechnie znanym jako krab podkowy lub krab rondelkowy (Limulus).

Małe bezkręgowce są zwykle przyczepione do powierzchni kraba w rondlu i obowiązkowo przebywają w jego skorupie.

Opcjonalny

W komensalizmie fakultatywnym gatunek, który osiąga korzyść w związku, może przetrwać, gdy jego partner jest nieobecny.

Na przykład wilk polarny korzysta z resztek jedzenia poślubionego przez niedźwiedzia polarnego. Zmniejsza to energię używaną przez wilka do chwytania zdobyczy i znacznie ułatwia ten proces. Jednak pod nieobecność niedźwiedzia wilk może przeżyć polując na własne pożywienie.

Innym bliższym nam przykładem jest obecność gryzoni, takich jak szczury i myszy, w środowisku domowym. Obecność człowieka sprzyja wzrostowi populacji tych małych ssaków, zapewniając im pożywienie i bezpieczne miejsca odpoczynku.

Jednak gryzonie są zdolne do życia poza tymi miejscami i znalezienia własnego pożywienia.

Przykłady

Błazenek i ukwiały

Jedną z najpopularniejszych interakcji zwierząt jest związek między małymi rybami tropikalnymi zwanymi „błazenkami” a ukwiałami morskimi.

Anemony charakteryzują się serią kłujących macek, których używają do obrony. Zawilce mogą przetrwać bez problemu pod nieobecność błazenka, ale ryba nie może przetrwać długo, jeśli nie będzie przebywać w swoim symbiotycznym towarzyszu.

Te kłujące struktury nie mają wpływu na błazenki. Gatunki te mają przystosowania, takie jak wydzielanie substancji śluzowej, które pozwalają im swobodnie pływać w ukwiałach bez żadnych uszkodzeń.

Ryba otrzymuje ochronę, ponieważ ukwiał jest bardziej niż bezpiecznym miejscem do przebywania, podczas gdy ukwiał nie korzysta z interakcji. Ponadto ryby mogą spożywać resztki ukwiałowej ofiary, zmniejszając koszt energetyczny poszukiwania pożywienia.

Z tego punktu widzenia związek jest wyraźnym przykładem komensalizmu. Niektórzy autorzy twierdzą jednak, że wpływa to pozytywnie na ukwiał. Ten pogląd sugeruje, że ryba zapewnia ochronę przed potencjalnymi konsumentami ukwiałów.

Rośliny epifityczne

Istnieje wiele roślin znanych pod nazwą „epifity”, które rosną na gałęziach innych drzew. W tej interakcji nie ma rodzaju pasożytnictwa żywieniowego, to znaczy roślina epifityczna nie pobiera składników odżywczych z większego drzewa lub rośliny, w której jest gospodarzem.

W przeciwieństwie do tego korzyści, jakie otrzymujesz, są czysto „mechaniczne”. Rośliny są trzymane w takiej relacji, w której mogą wychwytywać większą ilość promieniowania słonecznego (w stosunku do ziemi). Wzrost absorpcji światła przekłada się na wzrost produkcji pożywienia dla epifitu.

Skorupiaki morskie

Niektóre gatunki skorupiaków morskich rosną na innych większych organizmach wodnych. Robią to, aby uzyskać ochronę przed organizmem, zyskując przemieszczenie w oceanie i ochronę przed potencjalnymi drapieżnikami. Zauważ, że organizm, który je transportuje, nie doznaje żadnych uszkodzeń.

Remoras

Remory to gatunek ryb należący do rodziny jeżowatych. Podobnie jak w poprzednim przykładzie, jedną z najbardziej uderzających cech grupy jest jej zachowanie polegające na przyczepianiu się do innych większych zwierząt wodnych, takich jak między innymi płaszczki, rekiny, żółwie morskie.

Remoras mają system ssący w przedniej części ich ciała, który pozwala im skutecznie przylegać do ciał ich większych towarzyszy.

Korzyści płynące z remory nie ograniczają się do swobodnego przemieszczania się po oceanie, ponieważ małe ryby żywią się również resztkami zdobyczy rekinów.

Ponadto szanse na zjedzenie remory z drapieżnikiem maleją wykładniczo, jeśli są przyczepione do ciała rekina.

Ze swojej strony rekin nie jest znacząco dotknięty obecnością remory. Jednak niektórzy autorzy sugerują, że mogą wystąpić pewne niedogodności hydrodynamiczne związane z remora.

Mikroorganizmy i ludzie

Relacje między gatunkami obejmują również organizmy, których nie możemy obserwować gołym okiem. Nasz układ pokarmowy jest siedliskiem znacznej liczby mikroorganizmów komensalnych.

W rzeczywistości mikroorganizmy nie są ograniczone do układu pokarmowego. Ci mikroskopijni mieszkańcy zaczynają kolonizować nasze ciało już od urodzenia, kiedy przechodzimy przez kanał rodny, gdzie pałeczki kwasu mlekowego stają się dominującymi mieszkańcami układu pokarmowego noworodka.

W konsekwencji środowisko i żywność zwiększają nasz kontakt z bakteriami i innymi mikroorganizmami, sprzyjając procesowi kolonizacji.

Znaczna liczba tych gatunków będzie stanowić część normalnej flory naszej skóry i błon śluzowych, tworząc związek komensalny.

Nasz organizm zapewnia optymalne środowisko dla ich wzrostu, podczas gdy nas nie dotyczy. Na przykład niektóre bakterie żyją w naszych uszach i narządach płciowych, żywiąc się wydzielinami z tych regionów.

Jednak zwykle słyszymy, że flora bakteryjna przynosi nam korzyści. Na małą skalę każdy gatunek nawiązuje komensalny związek z naszym ciałem.

Jednak suma wszystkich gatunków wchodzących w skład normalnej flory pomaga w konkurencyjnym wykluczeniu innych mikroorganizmów, które mogą być patogenami.

Pseudoskorpiony

Pseudoskorpiony, czyli fałszywe skorpiony, to grupa bezkręgowców pajęczaków, morfologicznie przypominająca prawdziwego skorpiona, ale są one tylko dalekimi krewnymi tej grupy.

Te małe pajęczaki mają zdolność przyczepiania się do wielu różnych stawonogów, których ruchliwość jest większa. Wśród gości jest ponad 44 rodziny owadów i 3 inne pajęczaki.

Ponadto stwierdzono występowanie pseudoskorpionów w skojarzeniach z różnymi gatunkami ssaków, a nawet z gatunkami ptaków.

Bibliografia

1. Bhatnagar, M. & Bansal G. (2010), Ecology and Wildlife Biology. KRISHNA Prakashan Media.
2. Karleskint, G., Turner, R. i Small, J. (2012). Wprowadzenie do biologii morza. Cengage Learning. Alters, S. (2000). Biologia: rozumienie życia. Jones & Bartlett Learning.
3. Kliman, RM (2016). Encyklopedia biologii ewolucyjnej. Academic Press.
4. Tomera, AN (2001). Zrozumienie podstawowych pojęć ekologicznych. Wydawnictwo Walch.
5. VanMeter, KC i Hubert, RJ (2015). Mikrobiologia dla e-książki dla pracowników służby zdrowia. Elsevier Health Sciences.