HELICOBACTER PYLORI: CHARAKTERYSTYKA, MORFOLOGIA, SIEDLISKO - BIOLOGIA - 2026

Helicobacter pylori jest Gram-ujemną helisą bakterią biorącą udział w rozwoju zapalenia żołądka, wrzodów trawiennych i związaną z rakiem żołądka. Został odkryty w 1983 roku przez australijskich patologów Robin Warren i Barry Marshall podczas badania błony śluzowej żołądka z ludzkich żołądków.

Nawet Marshall eksperymentował na sobie, spożywając materiał skażony bakteriami, gdzie odkrył, że wywołuje to zapalenie żołądka i był w stanie zweryfikować obecność bakterii we własnej biopsji żołądka. Odkrył również, że reaguje na leczenie antybiotykami.

Helicobacter pylori

W ten sposób obalili stare teorie, które głosiły, że zapalenie żołądka było spowodowane spożywaniem pikantnych potraw lub stresem. Z tego powodu w 2005 roku Warren i Marshal otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny.

Charakterystyka ogólna

Ze względu na duże podobieństwo do rodzaju Campylobacter początkowo nazywano ją Campylobacter pyloridis, a później Campylobacter pylori, ale później została przeklasyfikowana do nowego rodzaju.

Infekcja Helicobacter pylori jest szeroko rozpowszechniona w wielu, głównie słabo rozwiniętych krajach, i jest jedną z najczęstszych infekcji u ludzi, która występuje zwykle od dzieciństwa.

Uważa się, że gdy mikroorganizm zostanie nabyty po raz pierwszy, może utrzymywać się latami lub przez całe życie, w niektórych przypadkach bezobjawowych.

Z drugiej strony żołądek nie wydaje się być jedynym miejscem, w którym może przebywać mikroorganizm, uważa się, że H. pylori może gromadzić się w jamie ustnej przed kolonizacją żołądka.

Możliwe jest również, że H. pylori obecny w jamie ustnej może ponownie zainfekować żołądek po leczeniu. Jest to wzmocnione odkryciem, że niektóre bezobjawowe dzieci wyizolowały ten mikroorganizm z płytki nazębnej.

Jednak, chociaż u niektórych osób zakażenie Helicobacter pylori przebiega bezobjawowo, nie jest ono nieszkodliwe, gdyż wiąże się z 95% wrzodów dwunastnicy, 70% wrzodów trawiennych i 100% przewlekłego zapalenia żołądka o lokalizacji odgrodowej.

Ponadto Helicobacter pylori został sklasyfikowany jako czynnik rakotwórczy klasy I przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem ze względu na związek między infekcją a rakiem żołądka.

Siedlisko

Gromada: Proteobacteria

Klasa: Epsilonproteobacteria

Zamówienie: Campylobacterales

Rodzina: Helicobacteraceae

Rodzaj: Helicobacter

Gatunek: pylori

Morfologia

W skrawkach tkanek można zaobserwować mikroorganizmy, a błona śluzowa będzie wykazywać patognomoniczne cechy ich obecności.

Wadą jest to, że rozmieszczenie H. pylori w żołądku nie jest jednolite.

Szybki test ureazy

Jest to metoda pośredniego wykrywania bakterii.

Porcje próbek można zanurzyć w bulionie mocznikowym ze wskaźnikiem pH (czerwień fenolowa), a wyniki można obserwować w mniej niż godzinę.

Pożywka bulionu mocznikowego zmienia kolor z żółtego na fuksjowy ze względu na zmianę pH spowodowaną wytwarzaniem amoniaku z mocznika w wyniku działania ureazy.

Czułość tego testu zależy od ilości bakterii w żołądku.

Hodowla próbek błony śluzowej żołądka

Część próbki pobranej za pomocą endoskopii może być przeznaczona do hodowli. Kultura negatywna jest najbardziej czułym wskaźnikiem wyleczenia po terapii.

Biopsja żołądka lub dwunastnicy musi być pobrana świeżo, a jej transport nie powinien trwać dłużej niż 3 godziny. Można je przechowywać do 5 godzin w temperaturze 4ºC, a chusteczkę należy utrzymywać w stanie wilgotnym (pojemnik z 2 ml sterylnej soli fizjologicznej).

Przed wysianiem próbki należy wykonać zacier, aby uzyskać większą czułość. Próbkę można wysiać na agarze Brucella, naparze z mózgu serca lub tryptykazie sojowej uzupełnionej 5% krwią owczą lub końską.

Reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR).

Skrawki tkanki można poddać technikom biologii molekularnej w celu wykrycia DNA mikroorganizmu.

Zaletą PCR jest to, że można ją stosować do analizy próbek takich jak ślina, umożliwiając nieinwazyjną diagnostykę H. pylori, chociaż fakt, że bakterie znajdują się w ślinie, niekoniecznie świadczy o infekcji żołądka.

-Metody nieinwazyjne

Serologia

Ta metoda ma czułość 63-97%. Polega na pomiarze przeciwciał IgA, IgM i IGG techniką ELISA. Jest to dobra opcja diagnostyczna, ale ma ograniczone zastosowanie w monitorowaniu leczenia.

Dzieje się tak, ponieważ poziom przeciwciał może utrzymywać się do 6 miesięcy po zabiciu organizmu. Ma tę zaletę, że jest szybką, prostą i tańszą metodą niż te, które wymagają endoskopii biopsyjnej.

Należy zauważyć, że przeciwciała wytwarzane przeciwko H. pylori są używane do diagnostyki, ale nie zapobiegają kolonizacji. Dlatego ludzie, którzy nabywają H. pylori, mają skłonność do chorób przewlekłych.

Test oddechu

Do tego testu pacjent musi spożyć mocznik znakowany węglem ( ¹³ C lub ¹⁴ C). Gdy związek ten wchodzi w kontakt z ureazą wytwarzaną przez bakterie, ulega przemianie w znaczny dwutlenek węgla (CO ₂ C ¹⁴ ) i amon (NH ₂ ).

Dwutlenek węgla przechodzi do krwiobiegu, a stamtąd do płuc, gdzie jest wydychany wraz z oddechem. Próbka oddechu pacjenta jest pobierana do balonu. Pozytywny wynik testu potwierdza zakażenie tą bakterią.

Zmodyfikowany test oddechowy

Jest taki sam jak poprzedni, ale w tym przypadku dodaje się koloid 99mTc, który nie jest wchłaniany w układzie pokarmowym.

Koloid ten pozwala na wizualizację produkcji mocznika dokładnie w miejscu układu pokarmowego, gdzie jest on generowany za pomocą kamery gamma.

Koło życia

Helicobacter pylori w organizmie zachowuje się na dwa sposoby:

98% populacji H. pylori pozostaje wolna w śluzie żołądka. Służy to jako rezerwuar dla przylegających bakterii, które będą służyć do przenoszenia.

Podczas gdy 2% jest przyczepionych do komórek nabłonka, które utrzymują infekcję.

Dlatego istnieją dwie populacje, przylegające i nieprzylegające, o różnych cechach przeżycia.

Patogeneza

Gdy bakterie dostaną się do organizmu, mogą głównie skolonizować wnętrze żołądka, wykorzystując posiadane czynniki wirulencji.

Bakterie mogą przetrwać długi czas w błonie śluzowej żołądka, czasami przez całe życie bez powodowania dyskomfortu. Nacieka i kolonizuje głębokie warstwy śluzu wyściółki żołądka i dwunastnicy poprzez proteazy i fosfolipazy.

Następnie przyczepia się do powierzchownych komórek nabłonka wyściółki żołądka i dwunastnicy, nie naruszając ściany. Jest to strategiczna lokalizacja, którą bakterie przyjmują, aby chronić się przed wyjątkowo kwaśnym pH światła żołądka.

Jednocześnie w tym miejscu bakterie rozwijają mocznik w celu dalszej alkalizacji środowiska i zachowania żywotności.

Najczęściej w błonie śluzowej żołądka występuje ciągła reakcja zapalna, która z kolei zmienia mechanizmy regulacji wydzielania kwasu żołądkowego. W ten sposób uruchamiane są pewne mechanizmy wrzodziejące, takie jak:

Hamowanie funkcji komórek okładzinowych poprzez hamowanie somatostatyny, co sprzyja niewystarczającej produkcji gastryny.

Wytworzony amoniak oraz cytotoksyna VacA źle działają na komórki nabłonka, powodując w ten sposób uszkodzenia błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy.

Zatem obserwuje się zmiany zwyrodnieniowe powierzchni nabłonka, w tym zubożenie mucyny, wakuolizację cytoplazmatyczną i dezorganizację gruczołów śluzowych.

Naciek zapalny

Wyżej wymienione uszkodzenia powodują, że błona śluzowa i jej blaszka właściwa zostają zaatakowane przez gęsty naciek komórek zapalnych. Początkowo naciek może być minimalny z tylko komórkami jednojądrzastymi.

Ale później stan zapalny może się rozprzestrzenić z obecnością neutrofili i limfocytów, które powodują uszkodzenie komórek śluzowych i okładzinowych, a nawet mogą powstawać mikroruchy.

Cytotoksyna CagA z kolei wnika do komórki nabłonka żołądka, gdzie wyzwalane są liczne reakcje enzymatyczne, które powodują reorganizację cytoszkieletu aktynowego.

Specyficzne mechanizmy kancerogenezy nie są znane. Uważa się jednak, że długotrwałe zapalenie i agresja prowadzą do metaplazji, a ostatecznie do raka.

Patologia

Ogólnie przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka rozpoczyna się w ciągu kilku tygodni lub miesięcy po osiedleniu się bakterii. To zapalenie żołądka może rozwinąć się w wrzód trawienny, a następnie prowadzić do chłoniaka żołądka lub gruczolakoraka.

Podobnie, zakażenie Helicobacter pylori jest stanem, który predysponuje do wystąpienia chłoniaka MALT (chłoniaka tkanki limfatycznej związanej ze śluzówką).

Z drugiej strony, najnowsze badania wspominają, że Helicobacter pylori powoduje choroby pozagołądkowe. Należą do nich: niedokrwistość z niedoboru żelaza i idiopatyczna plamica małopłytkowa.

Również choroby skóry, takie jak trądzik różowaty (najczęstsza choroba skóry związana z H. pylori), przewlekły świąd, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, łuszczyca. U kobiet w ciąży może powodować wymioty ciężarnych.

Inne rzadziej występujące miejsca, w których uważa się, że H. pylori może odgrywać pewną rolę w wywoływaniu patologii, to:

Ucho środkowe, polipy nosa, wątroba (rak wątrobowokomórkowy), woreczek żółciowy, płuca (rozstrzenie oskrzeli i przewlekła obturacyjna choroba płuc POChP).

Jest również powiązany między innymi z chorobami oczu (jaskra otwartego kąta), chorobami układu krążenia, zaburzeniami autoimmunologicznymi.

Objawy kliniczne

Ta patologia może przebiegać bezobjawowo nawet u 50% dorosłych. W przeciwnym razie w pierwotnej infekcji może powodować nudności i ból w nadbrzuszu, który może utrzymywać się do dwóch tygodni.

Później objawy znikają, by po pewnym czasie pojawić się ponownie po założeniu zapalenia żołądka i / lub wrzodu trawiennego.

W tym przypadku najczęstszymi objawami są nudności, anoreksja, wymioty, ból w nadbrzuszu, a nawet mniej specyficzne objawy, takie jak odbijanie.

Wrzód trawienny może powodować ciężkie krwawienie, które może być powikłane zapaleniem otrzewnej z powodu wycieku treści żołądkowej do jamy otrzewnej.

Zakażenie

Osoby z Helicobacter pylori mogą wydalać bakterie z kałem. W ten sposób woda pitna może zostać zanieczyszczona. Dlatego najważniejszą drogą zakażenia osobnika jest droga fekalno-ustna.

Uważa się, że może znajdować się w wodzie lub w niektórych warzywach, które są zwykle spożywane na surowo, takich jak sałata i kapusta.

Te pokarmy mogą zostać skażone przez podlewanie zanieczyszczoną wodą. Jednak mikroorganizm nigdy nie został wyizolowany z wody.

Inną rzadką drogą zakażenia jest droga ustno-doustna, ale w Afryce udokumentowano to w zwyczaju niektórych matek, aby wstępnie żuć jedzenie swoich dzieci.

Wreszcie możliwe jest zarażenie drogą jatrogenną. Ta droga polega na zakażeniu przez użycie skażonego lub słabo wysterylizowanego materiału w zabiegach inwazyjnych, które obejmują kontakt z błoną śluzową żołądka.

Leczenie

Helicobacter pylori in vitro jest wrażliwa na różne antybiotyki. Wśród nich: penicylina, niektóre cefalosporyny, makrolidy, tetracykliny, nitroimidazole, nitrofurany, chinolony i sole bizmutu.

Ale są z natury oporne na blokery receptorów (cymetydynę i ranitydynę), polimyksynę i trimetoprim.

Do najbardziej udanych zabiegów należą:

• Połączenie leków, w tym 2 antybiotyki i 1 inhibitor pompy protonowej.
• Najczęściej stosowaną kombinacją antybiotyków jest klarytromycyna + metronidazol lub klarytromycyna + amoksycylina lub klarytromycyna + furazolidon lub metronidazol + tetracyklina.
• Inhibitorem pompy protonowej może być omeprazol lub esomeprazol.
• Niektóre terapie mogą również obejmować spożycie soli bizmutu.

Terapia musi trwać co najmniej 14 dni, zgodnie z zaleceniami FDA. Jednak u niektórych pacjentów terapia ta jest trudna do tolerowania. Dla nich zaleca się łączenie kuracji ze spożywaniem pokarmów zawierających probiotyki.

Terapie te są skuteczne, jednak w ostatnich latach odnotowano oporność Helicobacter pylori na metronidazol i klarytromycynę.

Mikroorganizm można zlikwidować, ale możliwa jest ponowna infekcja. W przypadku drugiego leczenia reinfekcji zaleca się stosowanie lewofloksacyny.

Bibliografia

1. Koneman E, Allen S, Janda W, Schreckenberger P, Winn W. (2004). Diagnoza mikrobiologiczna. (Wyd. 5). Argentyna, od redakcji Panamericana SA
2. Forbes B, Sahm D, Weissfeld A. Bailey & Scott Microbiological Diagnosis. 12 ed. Argentyna. Od redakcji Panamericana SA; 2009.
3. Ryan KJ, Ray C. Sherris. Medical Microbiology, 6. wydanie McGraw-Hill, Nowy Jork, USA; 2010.
4. Cava F i Cobas G. Dwie dekady Helicobacter pylori. VacciMonitor, 2003; 2 (1): 1-10
5. González M, González N. Podręcznik mikrobiologii medycznej. 2. edycja, Wenezuela: Dyrekcja ds. Mediów i publikacji Uniwersytetu w Carabobo; 2011
6. Testerman TL, Morris J. Beyond the żołądek: zaktualizowany widok patogenezy, diagnostyki i leczenia Helicobacter pylori. Świat J Gastroenterol. 2014; 20 (36): 12781–808.
7. Safavi M, Sabourian R, Foroumadi A. Leczenie zakażenia Helicobacter pylori: Obecne i przyszłe spostrzeżenia. Przypadki World J Clin. 2016; 4 (1): 5-19.