NEOGEN: CHARAKTERYSTYKA, PODZIAŁY, FLORA I FAUNA - GEOGRAFÍA - 2026

Neogenu był drugi okres ery kenozoicznej, począwszy od około 23 milionów lat temu, a kończąc około 2,6 milionów lat temu. Jest to okres, w którym planeta przeszła szereg zmian i przekształceń na poziomie geologicznym i bioróżnorodności.

Jednym z najbardziej doniosłych wydarzeń tego okresu było pojawienie się pierwszych hominidów, znanych jako Australopithecus, które reprezentują najstarszych przodków Homo sapiens.

Skamieniałości neogenu. Źródło: Emilio J. Rodríguez Posada

cechy

Trwanie

Okres ten trwał od 23 milionów lat temu do 2,6 miliona lat temu.

Intensywna aktywność geologiczna

W okresie neogenu planeta doświadczyła intensywnej aktywności geologicznej, zarówno pod względem dryfu kontynentalnego, jak i na poziomie morza.

Kontynenty kontynuowały powolny ruch w kierunku miejsc podobnych do tych, które mają obecnie, podczas gdy prądy oceaniczne zostały zmodyfikowane przez pojawienie się fizycznych barier, takich jak przesmyk Panamy.

To było bardzo ważne wydarzenie, które miało duży związek ze spadkiem temperatur w Atlantyku.

Ekstensywny rozwój różnorodności biologicznej

W tym okresie zaobserwowano dużą bioróżnorodność zwierząt. Grupy, które doświadczyły największej przemiany i otwarcia, to ssaki lądowe i morskie, ptaki i gady.

geologia

W tym okresie nastąpiła intensywna aktywność, zarówno z punktu widzenia orogenicznego, jak iz punktu widzenia dryfu kontynentalnego.

Dryf kontynentalny

Pangea

W okresie neocenu fragmentacja Pangaei była kontynuowana, a różne powstałe fragmenty poruszały się w różnych kierunkach.

W tym okresie kilka mas lądowych zderzyło się z południową Eurazją. Masy te to Afryka (północ), Cymeria i Indie. W szczególności ta odpowiadająca dzisiejszym Indiom nie zatrzymała dryfu, ale nadal napierała na Eurazję, powodując ciągłe podnoszenie się szczytów Himalajów.

Podobnie Ameryka Południowa, która oddzieliła się od Gondwany i przesunęła się w kierunku północno-zachodnim, znajdowała się w położeniu bardzo podobnym do tego, jakie ma obecnie, poniżej Ameryki Północnej.

Początkowo oba kontynenty były oddzielone małą cieśniną, która łączyła wody Oceanu Spokojnego z wodami Atlantyku. Jednak w pliocenie komunikacja ta została przerwana z powodu wyłonienia się mostu lądowego; przesmyk Panamy.

Powstawanie tego przesmyku spowodowało w konsekwencji znaczne zróżnicowanie warunków klimatycznych planety, powodując ochłodzenie zarówno Oceanu Spokojnego, jak i Atlantyku.

Szczególnie wody Oceanu Atlantyckiego, które znajdowały się na poziomie bieguna północnego i południowego, doznały znacznego spadku temperatury, dość szybko się ochładzając.

Podobnie w tym okresie miało miejsce bardzo ważne wydarzenie na poziomie Morza Śródziemnego; kryzys solny w Mesynie.

Kryzys solny w Mesynie i powódź Zanclian

Był to proces, który powstał w wyniku postępującej izolacji Morza Śródziemnego, ograniczającej przepływ wód Oceanu Atlantyckiego. Spowodowało to wysychanie Morza Śródziemnego, pozostawiając na jego miejscu ogromną solankę.

Wśród możliwych przyczyn tego zdarzenia niektórzy specjaliści wymieniają spadek poziomu morza, który spowodował wyłonienie się mostu w przestrzeni Cieśniny Gibraltarskiej.

Inni postulują pojawienie się lądu w cieśninie jako możliwej teorii. Niezależnie od przyczyn, prawda jest taka, że ​​przez pewien czas dno Morza Śródziemnego było całkowicie pozbawione wody.

Tak było do epoki Zanclian w pliocenie (około 5,33 miliona lat temu). Doszło do zdarzenia zwanego powodzią Zancliense, które polegało na wejściu wody z Atlantyku do basenu Morza Śródziemnego. W konsekwencji utworzyła się Cieśnina Gibraltarska i ponownie wyłoniło się Morze Śródziemne.

Pogoda

Klimat, jakiego doświadczała planeta w tym okresie, charakteryzował się spadkiem temperatur otoczenia. Na terytoriach położonych na półkuli północnej klimat był nieco cieplejszy niż na południowym biegunie Ziemi.

Podobnie jak zmienił się klimat, zmieniły się też różne istniejące ekosystemy. W ten sposób zniknęły duże połacie lasów, ustępując miejsca trawiastym łąkom i sawannom.

Również w tym okresie bieguny planety były całkowicie pokryte lodem. Ogólnie rzecz biorąc, dominowały ekosystemy, w których roślinność składała się z sawann, wśród których występowały rośliny iglaste.

Dożywotni

W tym okresie nastąpiło rozszerzenie istniejących form życia z paleogenu. Klimat i ziemskie temperatury miały duży wpływ na rozwój i osiedlenie się różnych żywych istot.

Dokonując porównania flory i fauny, ta ostatnia była tym, która doświadczyła największego zróżnicowania, podczas gdy flora pozostawała w pewnym stanie stagnacji.

Flora

Klimat tego okresu, nieco zimny, ograniczał rozwój dżungli czy lasów, a nawet powodował zanikanie dużych ich obszarów. Dzięki temu rozkwitł rodzaj roślin, które potrafiły przystosować się do środowiska o niskiej temperaturze: zielne.

W rzeczywistości niektórzy specjaliści określają ten okres jako „wiek ziół”. Podobnie niektórym gatunkom roślin okrytozalążkowych udało się również zadomowić i rozwinąć.

Fauna

Okres ten charakteryzował się dużym zróżnicowaniem różnych grup zwierząt. Wśród nich najbardziej rozpoznawalne były gady, ptaki i ssaki. Podobnie w ekosystemach morskich nastąpił ekstensywny rozwój, zwłaszcza grupy waleni.

Ptaki

W tej grupie najwybitniejsze były ptaki wróblowe oraz tzw. „Ptaki grozy”, które występowały głównie na kontynencie amerykańskim.

Przedstawienie „ptaka terroru” z Neogene. Źródło: McBlackneck

Ptaki wróblowe to najbardziej zróżnicowana i najszersza grupa ptaków, którym udało się przetrwać w czasie. Charakteryzują się tym, że kształt ich nóg pozwala im przysiadać na gałęziach drzew.

Ponadto, ponieważ mają zdolność śpiewania, mają złożone rytuały godowe. To tak zwane ptaki śpiewające. Otóż ​​w tym okresie ta grupa ptaków zaczęła nabierać siły i masować.

W Ameryce, głównie w Ameryce Południowej, skamieniałości świadczą o istnieniu bardzo dużych ptaków, bez zdolności latania, które były wówczas wielkimi drapieżnikami. Do tego stopnia, że ​​specjaliści zgodzili się nazywać je „ptakami grozy”.

Ssaki

W tym okresie grupa ssaków ulegała znacznemu zróżnicowaniu. W ich obrębie rodziny Bovidae (kozy, antylopy, owce) i jeleniowate (jelenie i jelenie) znacznie rozszerzyły swoje rozmieszczenie.

Podobnie duże ssaki, takie jak słonie, mamuty czy nosorożce, również doświadczyły wielkiego rozwoju, chociaż niektórym nie udało się przetrwać do dziś.

W tym okresie na kontynencie amerykańskim i afrykańskim żyły też naczelne, a konkretnie małpy. Każda grupa w swoim środowisku przeszła pewne przemiany w swoim procesie ewolucyjnym.

Podobnie w neogenie zaczęły pojawiać się inne ssaki, takie jak koty i kły, hieny i różne rodzaje niedźwiedzi.

Podobnie w grupie ssaków miało miejsce niezwykle ważne wydarzenie w procesie ewolucji istoty ludzkiej; pojawienie się i rozwój pierwszego hominida. Został ochrzczony przez specjalistów jako Australopithecus i charakteryzował się niewielkimi rozmiarami i dwunożnym ruchem.

Gady

Z tej grupy istot żywych swoje domeny rozszerzyły żaby, ropuchy i węże, ze względu na dużą dostępność pożywienia. Żywili się głównie owadami, których było dużo.

Podziały

Okres neogenu dzieli się na dwa bardzo dobrze zróżnicowane okresy:

• Miocen: był to pierwszy okres neogenu, zaraz po oligocenie. Rozciągnął się od około 24 milionów lat temu do około 6 milionów lat temu.
• Pliocen: druga i ostatnia epoka tego okresu. Trwało to prawie 3 miliony lat.

Bibliografia

1. Alonso, A. (2008). Neogene: od kryzysów tektonicznych do spokoju płytkich jezior. Geologia Guadalajary.
2. Krijgsman W. i in., 1999, Chronologia, przyczyny i progresja kryzysu zasolenia mesyńskiego, Nature, 400, 652-655
3. Levin, H. (2006), The Earth Through Time, 8. wydanie, John Wiley & Sonc, Inc
4. Okres neogenu. Pobrane z: Britannica.com
5. Okres neogenu. Pobrane z: nationalgeographic.com
6. Strauss, B. Okres neogeński. Pobrane z: thinkco.com.