LEKI PRZECIWHYMICZNE: DO CZEGO SŁUŻĄ, MECHANIZM DZIAŁANIA, SKUTKI UBOCZNE - MEDYCYNA - 2026

Przeciwgruźliczym są leków przeciwgruźliczych, to znaczy zestaw leków (antybiotyki) stosowane w leczeniu gruźlicy. Uważa się, że gruźlica jest jedną z najstarszych chorób zakaźnych, co wskazuje na to, że mogła dotknąć ludzkość od czasów neolitu.

Odkrycia ludzkiej gruźlicy obejmują te znalezione w mumiach egipskich z okresu między 3500 a 2650 pne oraz szczątki ludzkie znalezione w Szwecji i we Włoszech z okresu neolitu.

Struktura chemiczna ryfampicyny (źródło: Vaccinationist via Wikimedia Commons)

Gruźlica, zwana także „konsumpcyjną”, „wyniszczającą” lub „białą dżumą”, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez mikroorganizmy zwane mykobakteriami, należące do rodziny Mycobacteriaceae i rzędu Actinomycetales.

Patogenne gatunki mykobakterii należą do kompleksu Mycobacterium tuberculosis. Ten kompleks M. tuberculosis obejmuje M. tuberculosis lub Bacillus Kocha (na cześć swojego odkrywcy), M. bovis, M. africanum, M. canetti, M. pinnipedii i M. microti.

Mycobacterium tuberculosis (Źródło: Źródło zdjęcia: Janice Carr Treści Dostawcy: CDC / Dr. Ray Butler; Janice Carr przez Wikimedia Commons)

Gruźlica jest chorobą zakaźną, która dotyka głównie płuca, ale w jednej trzeciej przypadków dotyczy innych narządów, takich jak układ pokarmowy, szkielet, układ moczowo-płciowy, układ limfatyczny i ośrodkowy układ nerwowy .

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) każdego roku na całym świecie pojawia się ponad dwa miliony nowych przypadków gruźlicy; Dlatego stosowanie leków przeciwgrzybiczych i opracowywanie nowych leków ma zasadnicze znaczenie dla zwalczania tej choroby, zwłaszcza w obliczu pojawienia się opornych i wysoce zjadliwych szczepów.

Do czego służą leki przeciwgrzybicze?

W leczeniu gruźlicy stosuje się leki przeciwgrzybicze. Są one podzielone na leki pierwszego i drugiego rzutu. Klasyfikacja ta wynika z momentu, w którym są stosowane podczas leczenia, skuteczności, jaką mają w walce z chorobą oraz ich skutków ubocznych lub toksycznych.

Pierwsza linia to te używane jako pierwszy wybór, a druga linia jest używana w połączeniu z pierwszą lub gdy pojawią się odporne szczepy.

W miarę pojawiania się szczepów opornych na różne leki eksperci w tej dziedzinie zmieniają grupy.

Pierwszorzędowe leki przeciwgrzybicze początkowo obejmowały tylko izoniazynę, rifampinę i pirazynamid. Następnie dodano streptomycynę i etambutol, a obecnie, ze względu na skuteczność przeciwko opornym szczepom, dodano cyprofloksacynę, lewofloksacynę i ryfabutynę.

Leki drugiej linii są znacznie mniej skuteczne i bardziej toksyczne niż leki pierwszej linii. Najstarszym z tej linii jest kwas paraaminosalicylowy (PAS) oraz etionamid, cykloseryna, amikacyna, kapreomycyna i floksacyna.

Klasyfikacja grup leków na gruźlicę

W przypadku gruźlicy lekoopornej WHO zmodyfikowała pierwotną listę, uwzględniając następującą grupę leków:

1- izoniacyna, etambutol, pirazynamid, ryfampicyna.

2. Preparaty do iniekcji drugiej linii: amikacyna, kanamycyna, kapreomycyna.

3- Fluorochinolony: lewofloksacyna, moksyfloksacyna.

4- Orale drugiego rzutu: protionamid, cykloseryna, PAS.

5- Niejasna skuteczność: tioaceton, klofazymina, amoksycylina / klawulanian, klarytromycyna, linezolid, karbapenemy C.

Obecnie zostały one przeklasyfikowane jako:

- GRUPA A: lewofloksacyna, moksyfloksacyna i gatifloksacyna

- GRUPA B: amikacyna, kapreomycyna, kanamycyna (streptomycyna); u dzieci, które nie są poważne, można uniknąć stosowania tych środków

- GRUPA C: etionamid (lub protionamid), cykloseryna (terizidon), linezolid, klofazymina

- GRUPA D (dodać; nie są częścią podstawowej grupy leków)

- GRUPA D1: pirazynamid, etambutol, izoniazyna w dużych dawkach

- GRUPA D2: bedakilina i delamanid

- GRUPA D3: PAS, imipenem-cylastatyna, meropenem, amoksycylina-klawulanian

Mechanizm akcji

Ponieważ lista leków przeciwgrzybiczych jest dość długa, jako przykłady zostaną podane tylko mechanizmy działania trzech głównych leków pierwszego rzutu, którymi są ryfampicyna, izoniazyna i pirazynamid.

Leki przeciwgruźlicze i mechanizmy ich działania (Źródło: «Źródło zdjęcia: Zdjęcie Mycobacterium tuberculosis uzyskano z Centers for Disease Control and Prevention, CDC / Dr Ray Butler; Janice Carr. Ilustracja: ta ilustracja jest w domenie publicznej . Podaj źródła National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID). Ilustrator: Krista Townsend »przez Wikimedia Commons)

Ryfampicyna

Ryfampicyna jest uważana za najważniejszy i najsilniejszy lek przeciwgrzybiczy. Jest półsyntetyczną pochodną Streptomyces mediterranei i jest rozpuszczalna w tłuszczach (rozpuszczalna w tłuszczach). Ma działanie bakteriobójcze (zabija prątki) wewnątrz- i zewnątrzkomórkowo.

Lek ten blokuje syntezę RNA, szczególnie blokując i hamując zależny od DNA enzym polimerazę RNA, a także blokuje syntezę białek w prątkach.

Izoniacyna

Działania niepożądane opisane poniżej to działania niepożądane trzech leków opisanych w poprzedniej sekcji.

Chociaż ryfampicyna jest ogólnie dobrze tolerowana, u pacjentów z problemami żołądkowo-jelitowymi, pacjentów cierpiących na alkoholizm i osób starszych, może wiązać się z zapaleniem wątroby, niedokrwistością hemolityczną, małopłytkowością i immunosupresją.

Izoniazyna ma dwa główne działania niepożądane: hepatotoksyczność (toksyczna dla wątroby) i neuropatia obwodowa (wpływa na nerwy obwodowe). Niektóre mniej powszechne działania niepożądane obejmują między innymi anemię, trądzik, bóle stawów i drgawki.

W przypadku toksyczności wątroby częściej występuje u osób starszych, kiedy pacjentki codziennie spożywają alkohol w skojarzeniu z ryfampicyną, u pacjentek z HIV oraz u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym. Z tych powodów u pacjentów leczonych izoniazyną należy rutynowo kontrolować czynność wątroby.

Neuropatia obwodowa jest spowodowana zakłóceniem metabolizmu witaminy B12 i jest częstsza, gdy jest podawana pacjentom z innymi chorobami, które również powodują neuropatie obwodowe, na przykład cukrzycą.

Działania niepożądane tego leku to hepatotoksyczność przy stosowaniu dużych dawek oraz hiperurykemia (podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi) oraz bóle stawów niezwiązane z hiperurykemią.

Według WHO lek ten jest lekiem wybieranym przez kobiety w ciąży, u których zdiagnozowano gruźlicę. Jednak w Stanach Zjednoczonych (USA) jego stosowanie nie jest zalecane, ponieważ nie ma wystarczających danych na temat teratogennego działania leku.

Bibliografia

1. Goodman and Gilman, A. (2001). Podstawy farmakologiczne terapii. Wydanie dziesiąte. McGraw-Hill
2. Hauser, S., Longo, DL, Jameson, JL, Kasper, DL i Loscalzo, J. (red.). (2012). Zasady medycyny wewnętrznej Harrisona. McGraw-Hill Companies, Incorporated.
3. Janin, YL (2007). Leki przeciwgruźlicze: dziesięć lat badań. Chemia bioorganiczna i medyczna, 15 (7), 2479-2513.
4. Meyers, FH, Jawetz, E., Goldfien, A. i Schaubert, LV (1978). Przegląd farmakologii medycznej. Lange Medical Publications.
5. Tiberi, S., Scardigli, A., Centis, R., D'Ambrosio, L., Munoz-Torrico, M., Salazar-Lezama, MA,… & Luna, JAC (2017). Klasyfikacja nowych leków przeciwgruźliczych: uzasadnienie i perspektywy na przyszłość. International Journal of Infectious Diseases, 56, 181–184.
6. Światowa Organizacja Zdrowia. (2008). Wytyczne polityczne dotyczące testów lekowrażliwości (DST) leków przeciwgruźliczych drugiej linii (nr WHO / HTM / TB / 2008.392). Genewa: światowa organizacja zdrowia.