LISSENCEPHALY: OBJAWY, PRZYCZYNY I LECZENIE - NEUROPSYCHOLOGIA - 2026

Bezzakrętowość zaburzenia neurologiczne, w których nie ma wystarczającej rozwój sulci i gyri. Jest to wrodzony produkt wady rozwojowej zaburzenia migracji neuronów, czyli w procesie, w którym komórki nerwowe podążają z miejsca pochodzenia do ostatecznego położenia w korze mózgowej w okresie embrionalnym.

Kliniczny przebieg lissencephaly może obejmować między innymi uogólnione opóźnienie wzrostu, skurcze mięśni, drgawki, poważne upośledzenie psychomotoryczne, wady twarzy. Ponadto ten typ zaburzeń migracji neuronów jest często powiązany z innymi schorzeniami, takimi jak zespół Millera-Diekera i zespół Walkera-Warburga.

Obecnie nie ma leczenia lissencephaly. Rokowanie dla osób dotkniętych tą patologią różni się znacznie w różnych przypadkach, w zależności od stopnia wad rozwojowych mózgu. Niektóre nie przetrwają do 10 lat, inne mogą wykazywać poważne opóźnienie rozwoju i wzrostu, a jeszcze inne zbliżają się do normalnego rozwoju fizycznego i poznawczego.

Charakterystyka lissencephaly

Lissencephaly to genetyczna wada rozwojowa mózgu charakteryzująca się brakiem normalnych zwojów w korze mózgowej. Zwoje mózgowe lub zakręty to każdy z istniejących fałdów na zewnętrznej powierzchni mózgu, oddzielony od siebie serią rowków zwanych szczelinami mózgowymi.

W szczególności lissencephaly może objawiać się różnymi stopniami zaangażowania, charakteryzującymi się brakiem (agiria) lub redukcją (pakyrie) zwojów mózgowych.

Agiria odnosi się do braku fałdów na powierzchni mózgu i jest często używana jako synonim „pełnej lissencephaly”, podczas gdy pakyrie lub obecność kilku grubszych fałd jest używana jako synonim „niepełnej lisecefalii”.

Zatem lissencephaly jest wynikiem zaburzenia rozwoju mózgu wynikającego z grupy nieprawidłowości w migracji neuronów. Kiedy układ nerwowy tworzy się i rozwija w fazie prenatalnej, neurony muszą podróżować z pierwotnych warstw lub obszarów do kory mózgowej.

Podczas wzrostu embrionalnego nowo powstałe komórki, które później mają stać się wyspecjalizowanymi komórkami nerwowymi, muszą migrować z powierzchni mózgu do zaprogramowanego miejsca docelowego. Migracja ta odbywa się kolejno od siódmego do dwudziestego tygodnia ciąży.

Istnieją różne mechanizmy, dzięki którym neurony docierają do ostatecznej lokalizacji: niektóre osiągają swoje położenie poprzez ruch wzdłuż komórek glejowych, podczas gdy inne robią to poprzez mechanizmy przyciągania chemicznego.

Ostatecznym celem tego przemieszczenia jest uformowanie 6-warstwowej struktury laminarnej w korze mózgowej, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania i rozwoju funkcji poznawczych.

Kiedy ten proces zostaje przerwany i rozwija się lisecefalia, kora mózgowa ma nienaturalnie grubą strukturę 4 źle zorganizowanych warstw.

Dlatego na poziomie anatomicznym lissencephaly można zdefiniować na podstawie obecności agirii lub pakyrie, a nawet tworzenia podwójnej kory (heterotopii).

Statystyka

Lissencephaly to grupa rzadkich wad rozwojowych mózgu. Chociaż nie ma danych statystycznych na temat częstości występowania łagodniejszych postaci lissencephaly, klasyczna postać ma częstotliwość 11,7 na milion noworodków.

Brak najnowszych danych wynika głównie ze sporadycznego pojawiania się tej patologii, a także z faktu, że duża część przypadków pozostała nierozpoznana z powodu braku lekarzy technicznych.

Jednak obecnie zastosowanie zaawansowanych technik neuroobrazowania w ocenie neurologicznej pozwoliło na precyzyjne rozpoznanie tej patologii, a co za tym idzie, wzrost zdiagnozowanych przypadków.

Charakterystyczne objawy

Lissencephaly to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się wytwarzaniem całkowicie lub częściowo gładkiej powierzchni mózgu, a zatem brakiem rozwoju zakrętów i rowków mózgu.

Klasyczne postacie są związane z obecnością nienormalnie grubej kory mózgowej złożonej z 4 prymitywnych warstw, mieszaniny agirii i pachyrii, neuronalnej heterotopii, rozszerzonych i dysmorficznych komór mózgowych, aw wielu przypadkach hipoplazji ciała modzelowatego.

Oprócz tych charakterystycznych ustaleń anatomicznych, osoby dotknięte chorobą mogą również wykazywać inne powiązane wady rozwojowe mózgu, takie jak małogłowie.

Wszystkie zmiany strukturalne spowodują szeroki zakres objawów i oznak medycznych:

• Drgawki
• Deficyt intelektualny.
• Uogólniona karłowatość.
• Deficyt motoryczny.
• Wady rozwojowe twarzoczaszki.
• Zmniejszone (hipotonia) lub zwiększone (hipertonia) napięcie mięśni.

Rodzaje lissencephaly

Istnieje wiele różnych klasyfikacji lissencephaly opartych na wynikach patologicznych, genetycznych i anatomicznych. Mimo to jedną z najczęstszych klasyfikacji jest ta, która odnosi się do typu I i typu II lissencephaly:

Lissencephaly typu I lub Bielchowskiego

Jest to typ sporadyczny, w którym kora ma określoną organizację, chociaż składa się z mniejszej liczby warstw niż zwykle, na ogół z 4 warstw.

Lissencephaly typu II

Charakteryzuje się nieustrukturyzowaną korą mózgową, w której nie można rozpoznać żadnej warstwy (polirogirycznej), która rozwija się z poważnymi zmianami mięśniowymi, dysfunkcją neurologiczną, wodogłowiem i przepukliną mózgową.

Oprócz tego istnieją inne klasyfikacje oparte na związanych z nimi wadach rozwojowych i przyczynie etiologicznej. Na podstawie tych kryteriów lissencephaly można podzielić na:

• Klasyczna lissencephaly (typ I) : obejmuje przypadki lissencephaly z powodu mutacji genu LIS1 (izolowana lissencephaly typu 1 i zespół Miellera-Dekera); lissencephaly z powodu mutacji w genie DCX; Izolowana lissencephaly typu 1 bez znanych wad genetycznych.
• Lissencephaly sprzężone z chromosomem X z agenezją ciała modzelowatego .
• Lissencephaly z hipoplazją móżdżku .
• Microlissencephaly .
• Lissencephaly typu II : obejmuje między innymi zespoły Walkera-Warburga i Fukuyamy.

Przyczyny

Badania, które próbowały znaleźć konkretne przyczyny lissencephaly, wskazują, że mogą istnieć genetyczne i niegenetyczne czynniki etiologiczne: zakażenie wewnątrzmaciczne; niedokrwienie mózgu lub niedobór tlenu w mózgu podczas rozwoju płodu; zmiana lub brak regionu chromosomu 17; Autosomalna recesywna transmisja chromosomu sprzężona z chromosomem X.

Przyczyny tej patologii są niejednorodne, około 76% zdiagnozowanych przypadków wykazuje pierwotne zmiany genetyczne, podczas gdy w pozostałych przypadkach występuje pewien związek z inną serią czynników środowiskowych.

Ogólnie uważa się, że lissencephaly jest zasadniczo patologią genetyczną związaną z różnymi zmianami w niektórych z następujących genów: LIS1, 14-3-3, DCX, REELIN i ARX.

Z drugiej strony dowody naukowe sugerują, że w pojedynczych przypadkach lissencephaly patologia ta może wynikać z obecności mutacji w co najmniej dwóch różnych genach:

• LIS1 , znajdujący się na krótkim ramieniu (p) chromosomu 17. Jest to gen regulujący produkcję białka (acetylohydrolaza czynnika aktywującego płytki krwi), które odgrywa ważną rolę w rozwoju zewnętrznej warstwy mózgu.
• XLIS , znajdujący się na długim ramieniu (q) chromosomu X. Według specjalistów gen ten odpowiada za regulację białka (doublekortyna -DCX-), które jest niezbędne do sprawnego rozwoju procesu migracji neuronów.

W przypadku genu LIS1 takie mutacje mogą występować sporadycznie losowo lub wynikać z rearanżacji chromosomów jednego z rodziców. Z drugiej strony, w przypadku genu XLIS mutacje mogą również występować losowo przy braku historii rodzinnej, aw innych przypadkach pojawiają się jako stan dziedziczny powiązany z chromosomem X.

Patologie medyczne związane z lissencephaly

Lissencephaly, oprócz prezentowania się w izolacji, wykazującej zmiany strukturalne i objawy kliniczne charakterystyczne dla tej patologii, mogą pojawiać się związane z innymi chorobami genetycznymi:

Zespół Millera-Diekera

Ta patologia wynika z mutacji w genie zlokalizowanym na chromosomie 17p13. Na poziomie cynicznym charakteryzuje się występowaniem klasycznej lissencephalii, nieprawidłowości twarzy, ciężkich zaburzeń rozwojowych, epilepsji czy problemów z jedzeniem.

Zespół Walkera-Warburga

Ta patologia jest wrodzoną postacią dystrofii mięśniowej, która jest związana z obecnością nieprawidłowości w mózgu i szyi. Klinicznie, zespół Walkera-Warburga charakteryzuje się występowaniem lisecefalii typu II, wodogłowia, hipoplazji pnia mózgu i móżdżku, uogólnionej hipotonii mięśniowej, braku lub słabego rozwoju psychomotorycznego, zajęcia oczu i epizodów drgawkowych.

Diagnoza

Lissencephaly można zdiagnozować przed porodem, mniej więcej pod koniec drugiego trymestru, gdyż od tego momentu na USG widoczne są zwoje mózgowe.

Techniki ultrasonograficzne, które są rutynowo stosowane w kontrolnej ciąży, mogą wskazywać na obecność zmian i nieprawidłowości w mózgu, jednak należy je uzupełnić innymi technikami diagnostycznymi.

W przypadku podejrzenia lissencephaly za pomocą ultrasonografii należy zastosować inne rodzaje badań wtórnych, takie jak rezonans magnetyczny lub badania genetyczne w celu wykrycia ewentualnych zmian.

Oprócz tej drogi diagnostycznej, jeśli istnieje zgodny wywiad rodzinny lub historia lissencephaly, możliwe jest wykonanie innych rodzajów testów, takich jak amniopunkcja (ekstrakcja płynu owodniowego otaczającego płód) i pobranie próbek kosmówki (pobranie próbki tkanki z obszaru łożyska) w celu zidentyfikowania obecności nieprawidłowości genetycznych.

Mimo to rozpoznanie lissencephaly jest częściej wykonywane po urodzeniu za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

Zabiegi

Nie ma leczniczej interwencji w przypadku lissencephaly, jest to patologia, której nie można cofnąć.

Stosowane terapie mają na celu złagodzenie objawów towarzyszących i wtórnych powikłań medycznych. Na przykład zastosowanie gastrostomii w celu wyrównania trudności w karmieniu, chirurgiczne obejście by-passu w celu drenowania ewentualnego wodogłowia lub zastosowanie leków przeciwpadaczkowych w celu opanowania możliwych napadów.

Dlatego zwykłe leczenie lissencephaly jest ukierunkowane na specyficzne objawy, które pojawiają się w każdym przypadku i wymaga skoordynowanego wysiłku dużego zespołu specjalistów: pediatrów, neurologów itp.

Prognoza

Medyczne rokowanie osoby cierpiącej na lissencephaly zależy zasadniczo od jej ciężkości.

W najcięższych przypadkach lissencephaly osoba dotknięta chorobą może nie być w stanie rozwinąć umiejętności fizycznych i poznawczych poza umiejętnościami dziecka w wieku od trzech do pięciu miesięcy.

Ogólnie rzecz biorąc, oczekiwana długość życia dzieci z poważną chorobą wynosi około 10 lat. Najczęstszymi przyczynami śmierci są zachłyśnięcia się lub utonięcie w pożywieniu lub płynach, choroby układu oddechowego lub drgawki.

Z drugiej strony zdarzają się dzieci z łagodną lissencephalią, które mogą doświadczać normalnego rozwoju, bardziej dostosowanego do ich grupy wiekowej, płci i poziomu szkolnego.

Bibliografia

1. Cleveland Clinic. (2016). Lissencephaly. Otrzymane z Cleveland Clinic.
2. Fundacja korowa. (2012). Lissencephaly. Otrzymane z Cortical Foundation.
3. Hernández, M., Bolte, L., Mesa, T., Escobar, R., Mellado, C., & Huete, I. (2007). Lissencephaly i padaczka w pediatrii. Rev Chil Pediatr, 78 (6), 615–620.
4. Uniwersytet Jhons Hipkins. (2016). LISSENCEPHALY. Uzyskane z Online Medilian Inheritance in Man OMIM.
5. Nall, R. (2014). Lissencephaly. Otrzymane z Healthline.
6. NIH. (2015). Lissencephaly. Otrzymane z National Institute of Neurological Disorders and Stroke.
7. NORD. (2015). Lissencephaly. Otrzymane od National Organization for Rare Disorders.
8. Orphanet. (2005). Zespół Millera-Diekera. Uzyskane z Orphanetu.
9. WebMed. (2016). Lissencephaly. Uzyskane z WebMed.