ZESPÓŁ MELASA: OBJAWY, PRZYCZYNY, LECZENIE - NEUROPSYCHOLOGIA - 2026

Zespół MELAS to rodzaj choroby mitochondrialnej, która jest dziedziczna, charakteryzująca się powodowaniem zaburzeń neurologicznych. Ta patologia jest zasadniczo definiowana przez prezentację encefalopatii mitochondrialnej, kwasicy mleczanowej i epizodów podobnych do udarów.

Na poziomie klinicznym objawy przedmiotowe i podmiotowe zespołu MELAS są zwykle widoczne przed 40. rokiem życia i są związane między innymi z napadami padaczkowymi, zaburzeniami świadomości lub incydentami naczyniowo-mózgowymi.

Ta patologia ma genetyczne pochodzenie etiologiczne związane ze specyficznymi mutacjami w mitochondrialnym DNA i nieprawidłowościami w łańcuchach enzymatycznych. W przypadku podejrzenia klinicznego rozpoznanie zespołu MELAS zwykle obejmuje różne badania laboratoryjne, takie jak elektroencefalografia (EEG), komputerowa tomografia osiowa czaszki (CT), obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) i badanie genetyczne.

Nie ma lekarstwa na zespół MELAS. Podejścia terapeutyczne koncentrują się na kontroli objawów i opiece paliatywnej. Ze względu na zwyrodnieniowy i przewlekły charakter choroby MELAS rokowanie medyczne wiąże się z poważnymi powikłaniami (zaburzenia krążeniowo-oddechowe, nerkowe, metaboliczne i neurologiczne).

Historia

Zespół MELAS został po raz pierwszy opisany przez Shapiro i jego grupę roboczą w 1975 r. Jednak to Pavlakis (1984) użył nazwy MELAS jako akronimu dla jego najbardziej charakterystycznych objawów.

W swoim raporcie klinicznym Pavlakis odniósł się do przebiegu klinicznego charakteryzującego się połączeniem napadów padaczkowych, postępującego upośledzenia mowy, kwasicy mleczanowej i zerwania czerwonych włókien mięśniowych.

To Pavlakis i Hirado ustalili kliniczne kryteria zespołu MELAS: napady padaczkowe, demencję, kwasicę mleczanową, postrzępione czerwone włókna i epizody podobne do udarów przed 40 rokiem życia.

Prezentacja tego zespołu jest bardzo zróżnicowana, a jego przebieg kliniczny jest zwykle widoczny przed czwartą dekadą życia. Rokowanie medyczne jest zwykle złe, a osoby dotknięte chorobą postępują z poważnymi komplikacjami medycznymi aż do śmierci.

Charakterystyka zespołu MELAS

Zespół MELAS to rzadka choroba, która zwykle rozpoczyna się w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania, zwykle między 2 a 15 rokiem życia. Szczególnie wpływa na układ nerwowy i budowę mięśniową organizmu.

Niektóre z jego cech klinicznych obejmują napady padaczkowe, nawracające bóle głowy, wymioty, utratę apetytu, epizody podobne do udarów, zaburzenia świadomości, zaburzenia widzenia i słuchu oraz inne rodzaje zaburzeń motorycznych i poznawczych.

Zespół ten zawdzięcza swoją nazwę kardynalnym cechom klinicznym, które go definiują: encefalomiopatia mitochondrialna (encefalompyopatia mitochondrialna) ME ; kwasica mleczanowa (kwasica mleczanowa) LA ; epizody podobne do udaru S (genetyka).

Choroba mitochondriów

Zespół MELAS jest często klasyfikowany jako choroba mitochondrialna lub mitochondrialna encefalomiopatia.

Choroby mitochondrialne stanowią szeroką grupę patologii charakteryzujących się obecnością zmian neurologicznych pochodzenia dziedzicznego, spowodowanych określonymi mutacjami w DNA jądrowym lub mitochondrialnym.

Mitochondrium to rodzaj organelli komórkowych znajdujących się w cytoplazmie. Te organelle są niezbędne do metabolizmu energetycznego komórek naszego ciała. Odpowiada za pozyskiwanie energii z procesu utleniania do produkcji ATP. Ponadto składnik ten ma swój własny skład genetyczny, mitochondrialne DNA.

Proces produkcji energii obejmuje wiele różnych mechanizmów biochemicznych, przy czym częstą anomalią w chorobach mitochondrialnych jest zmiana końcowej fazy mechanizmu oksydacyjnego.

Jest to mitochondrialny łańcuch oddechowy, który powoduje znaczny spadek produkcji energii w postaci ATP. Z tego powodu choroby mitochondrialne mogą wykazywać znaczące nieprawidłowości wieloukładowe, w tym zaburzenia neurologiczne i naczyniowo-mózgowe.

Najczęstsze to zespół MERRF, zespół Kearnsa-Sayre'a i zespół MELAS.

Czy to częsta patologia?

Zespół MELAS jest rzadką chorobą w populacji ogólnej. Chociaż jego częstość występowania nie jest dokładnie znana, jest to jedno z najczęstszych zaburzeń klasyfikowanych w ramach chorób mitochondrialnych.

Na całym świecie choroby mitochondrialne występują u około 1 przypadku na 4000 osób na całym świecie.

Jeśli chodzi o cechy socjodemograficzne, na poziomie międzynarodowym nie stwierdzono upodobań do jakiejkolwiek płci, grupy etnicznej / rasowej ani określonego pochodzenia geograficznego.

Cechy kliniczne

Zespół MELAS definiuje się na podstawie trzech głównych objawów klinicznych: encefalopatii mitochondrialnej, kwasicy mleczanowej i epizodów podobnych do udaru.

Encefalopatia mitochondrialna

Encefalopatia to termin, który jest zwykle używany do określenia tych zaburzeń lub patologii, których niejednorodny przebieg kliniczny ma swoje źródło w nieprawidłowościach strukturalnych i funkcjonalnych ośrodkowego układu nerwowego.

Na poziomie neurologicznym zespół MELAS charakteryzuje się nawracającymi napadami drgawkowymi. Napady są definiowane przez rozwój przejściowych epizodów nadmiernego pobudzenia motorycznego, obecność szarpanych i mimowolnych ruchów mięśni, postrzeganie nieprawidłowych wrażeń lub zmiany świadomości.

Napady mogą mieć zróżnicowany przebieg, być ogniskowe lub uogólnione:

• Napady ogniskowe: zdezorganizowany wzór neuronalnej aktywności elektrycznej i wyładowań epileptycznych jest zwykle ograniczony do obszaru pochodzenia, jeśli obejmuje przenoszenie do innych struktur mózgu.
• Napady uogólnione : zdezorganizowany wzorzec neuronalnej aktywności elektrycznej i wyładowań epileptycznych zwykle rozprzestrzenia się z miejsca pochodzenia do pozostałych obszarów mózgu.

Kliniczne nasilenie napadów polega na ich potencjalnej zdolności do trwałego uszkodzenia struktur nerwowych, co prowadzi do następstw poznawczych i psychomotorycznych.

Kwasica mleczanowa

Z powodu nieprawidłowości w mechanizmach oksydacyjnych zaangażowanych w produkcję energii w organizmie, zespół MELAS zwykle wiąże się z nieprawidłowym i patologicznym gromadzeniem się kwasu mlekowego.

Kwas mlekowy jest substancją biochemiczną, która powstaje w wyniku rozpadu węglowodanów, gdy wykorzystujemy je jako energię przy niskim poziomie tlenu (niewydolność oddechowa, wysiłek fizyczny itp.).

Substancja ta jest zwykle wytwarzana głównie w krwinkach czerwonych i komórkach mięśniowych. W normalnych warunkach kwas mlekowy jest usuwany z organizmu przez wątrobę. Jednak obecność nienormalnie wysokich poziomów prowadzi do rozwoju kwasicy.

Kwasica zwykle powoduje anomalie medyczne o dużym znaczeniu i może prowadzić do śmierci chorego.

Niektóre z charakterystycznych objawów tego stanu to nudności, wymioty, biegunka, letarg, ból żołądka, bardzo zmieniony poziom świadomości, zaburzenia oddychania, niedociśnienie tętnicze, odwodnienie, a nawet wstrząs medyczny.

Jak udar

Epizody podobne do udaru charakteryzują się tym, że są podobne do udaru mózgu lub udaru mózgu. Zdarzenia te charakteryzują się obecnością ogniskowych zmian neurologicznych, spontanicznym pojawieniem się i ograniczonym czasem trwania.

Mają tendencję do preferencyjnego wpływu na okolice potyliczne, powodując zaburzenia widzenia. Jednak często występują również nieprawidłowości językowe, sensoryczne lub motoryczne.

Identyfikacja wielu procesów wielozawałowych w różnych obszarach mózgu powoduje cierpienie z powodu postępującego pogorszenia funkcji poznawczych, prowadzącego do demencji.

Objawy

Obecność opisanych powyżej cech klinicznych prowadzi do rozwoju różnych wtórnych oznak i objawów. Chociaż kliniczny przebieg zespołu MELAS może być bardzo niejednorodny, najczęściej obserwuje się niektóre z następujących cech:

• Uogólnione opóźnienie rozwoju (niski wzrost, trudności w nauce, deficyty uwagi).
• Nawracający migrenowy ból głowy.
• Nudności, wymioty, anoreksja.
• Powolny postępujący spadek funkcji poznawczych, prowadzący do demencji.
• Zaburzenia mięśniowo-ruchowe: hipotonia i osłabienie mięśni, nietolerancja wysiłku, nawracające zmęczenie, hemiplegia itp.
• Nieprawidłowości okulistyczne: zanik nerwu wzrokowego, oftalmoplegia, barwnikowe zwyrodnienie siatkówki lub znaczna utrata ostrości wzroku.
• Inne zmiany neurosensoryczne: głuchota czuciowo-nerwowa, nietolerancja zmian temperatury.
• Zmiany świadomości: od otępienia lub letargu do rozwoju stanów wyborczych.

Oprócz tych odkryć, objawy psychiatryczne są również często powszechne w zespole MELAS. Niektóre z najczęstszych to:

• Niepokój.
• Psychoza.
• Zaburzenia i anomalie afektywne.

W innych przypadkach można wyróżnić inne warunki, takie jak:

• Zespoły splątania.
• Agresywne zachowania
• Znaczne pobudzenie psychomotoryczne.
• Powtarzające się zmiany osobowości.
• Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Przyczyny

Zespół MELAS jest spowodowany obecnością zmian w mitochondrialnym DNA. Tego typu anomalie są dziedziczone po matce, ponieważ ten typ DNA w przypadku ojca jest tracony podczas zapłodnienia.

Na poziomie genetycznym pochodzenie zespołu MELAS wiąże się z określonymi mutacjami w różnych genach: MT-TV, MT-TL1, MT-TH, MT-ND5, MT-ND1. Ten zestaw genów jest zwykle zlokalizowany w materiale genetycznym (DNA) mitochondriów komórkowych.

Wiele z tych genów odgrywa istotną rolę w produkcji białek zaangażowanych w przemianę cukrów, tłuszczów i tlenu w energię. Jednak inne pośredniczą w produkcji cząsteczek tRNA niezbędnych do budowania struktury aminokwasów.

Diagnoza

W rozpoznaniu zespołu MELAS niezbędne jest zidentyfikowanie wysokiego wskaźnika podejrzenia klinicznego, czyli ocena wszystkich cech klinicznych chorego. W każdym razie badanie historii medycznej indywidualnej i matki jest bardzo istotne.

Aby potwierdzić diagnozę i wykluczyć inne patologie, konieczne jest wykonanie różnych testów uzupełniających:

• Badania krwi, moczu i płynu mózgowo-rdzeniowego: badanie poziomu kwasu mlekowego, alaniny, pirogronianu lub mtDNA w komórkach krwi.
• Badania obrazowe: jądrowy rezonans magnetyczny (NMR) i komputerowa tomografia osiowa czaszki (CT).
• Analiza histochemiczna: analiza włókien mięśniowych ze zmianami mitochondrialnymi.
• Analiza elektroencefalograficzna (EEG).
• Analiza elektromiograficzna.
• Biopsja tkanki mięśniowej.
• Badanie genetyczne.
• Ocena neurologiczna i neuropsychologiczna.
• Ocena psychiatryczna.

Leczenie

Obecnie nie ma lekarstwa na zespół MELAS.

Stosowanie procedur doświadczalnych (podanie kwasu foliowego, tiaminy, witaminy C, koenzymu Q10, kortykosteroidów itp.) Również nie było w stanie zatrzymać postępu tej patologii.

Najczęściej stosuje się metody medyczne skoncentrowane na kontroli objawów i opiece paliatywnej.

Niezbędne jest leczenie objawów przedmiotowych i podmiotowych przez multidyscyplinarny zespół medyczny: okulistów, nefrologów, endokrynologów, neurologów, kardiologów itp.

Prognozy medyczne

Zespół MELAS zwykle charakteryzuje się nawrotem, remisją lub objawami ostrych napadów, co utrudnia dokładną ocenę skuteczności nowych podejść terapeutycznych.

Pacjenci dotknięci chorobą nieuchronnie rozwijają upośledzenie funkcji poznawczych, zaburzenia psychomotoryczne, utratę wzroku i słuchu oraz inne komplikacje medyczne aż do śmierci.

Bibliografia

1. Acebrón Sánchez-Herera, F. e. (2015). Stosowanie haloperidolu u pacjenta z zespołem encefalomiopatii mitochondrialnej, kwasicą mleczanową i epizodami udarowymi (zespół MELAS). Psiq Biol.
2. Campos, Y., Pineda, M., García Silva, M., Montoya, J. i Andreu, A. (2016). Choroby mitochondrialne. Protokół diagnostyki i leczenia chorób mitochondrialnych.
3. Cano, A., Romero, A., Bravo, F., Vida, J., & Espejo, S. (2002). Zespół MELAS: wyniki neuroradiologiczne. Gac Med Bol.
4. Scaglia, F. (2014). Zespół MELAS. Otrzymane z Medscape.